Εφημερεύουσες φαρμακείες
Μηδείς ανώνυμος υβριστής
εισίτω (επώνυμοι όμως γίνονται δεκτοί)


Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 2008

Γ. Σεφέρη μνήμη

Σεφερικό παλίμψηστο μηνός Σεπτεμβρίου

Του Β. Π. Καραγιάννη

Τ’ αληθινά βιβλία δεν πρέπει να ‘ναι γεννήματα της μέρας και των ομιλιών, αλλά του σκοταδιού και της σιωπής (Μ. Προύστ)

Τα βιβλία που αγαπούμε ιδιαίτερα, μάλλον πολύ, δηλαδή μέχρι έρωτος, είναι πια σώματα χαρτιού, ύλη γραφική, μελάνη, χρόνος, ενθύμηση. Δεν είναι πλέον περιεχόμενο. Γίναν αντικείμενα χειροπιαστής, στην κυριολεξία, αγάπης. Με σπασμένα τα περιγράμματα του εξωφύλλου που εξείχαν του κυρίου σώματος, με τη ράχη ξασπρισμένη από τη σωματική επαφή, η ανθρώπινη πολυχρησία είναι ευεργετική λένε οι συντηρητές χαρτιού, τ’ αποτυπώματα του ιδρώτα πάνω τους, μολυβιές από λάθος κι όχι εν επιγνώσει υπογραμμίσεις· αυτές ως διάθεση ήρθαν πολύ αργότερα, όταν ένιωσες την ανάγκη να υπογραμμίζεις παρουσίες κι απουσίες ανθρώπων και καταστάσεις ψυχής πολυκύμαντες. Εχουν πάνω τους τη γοητευτική πατίνα του προσωπικού σου χρόνου κι όχι του άξενου πλήθους. Δεν είναι οι συγγραφείς και τα πρόσωπά τους, τώρα είσαι εσύ ο ίδιος μέσα τους, ύλη και περιεχόμενο, από τα οποία πέρασες τόσες φορές έφυγες και ξαναγύρισες.
Ξύνω το φαγωμένο από την αλμύρα του χρόνου σανίδι της εικόνας με τις αναμνήσεις, να βρω τα προηγούμενα στρώματά τους, να τις φέρω μπροστά μου σε μια βιαστική σύναξη, για τη σύναψη μακροπρόθεσμων δανείων μνήμης. Μας χρειάζονται ποσώς στον καιρό μας.
...Τον καιρό της μεγάλης στέγνιας
-σαράντα χρόνια αναβροχιά-
ρημάχτηκε όλο το νησί·
πέθαινε ο κόσμος και γεννιούνταν φίδια…
(Γ. Σεφέρη, από το ποίημα “ Οι γάτες τ’ αϊ-Νικόλα”)
Ξαναξεφυλλίζοντας την έβδομη (στην ίδια λεκτική αντήχηση μόνον, η «Εβδόμη» επιστολή του Πλάτωνα είναι μια ξεχωριστή άσκηση ανάγνωσης και κατατριβής απ’ όταν δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τχ.109 το 1986 ή τότε εγώ την είδα), έκδοση «Ποιήματα» του Γ. Σεφέρη, Ικαρος 1966, (τυπώθηκε σε 5000 αντίτυπα, κόστιζε 70 δραχμές τότε, όπως ξαναδιαβάζουμε στο «ακριβό» «Πάνω νερά» του Γ. Π. Σαββίδη, 1973) η μόνη κι η πρώτη ποιητική συλλογή «ού με εθέσπισεν», Σεπτεμβριανές μνήμες ξεθάπτει. Διαβάζω στην πρώτη, λευκή σελίδα, σ’ εκείνη που συνήθως οι συγγραφείς αποφεύγουν να γράφουν τις ιδιόχειρες αφιερώσεις τους (φορές αυτές αξίζουν περισσότερο από το περιεχόμενο του βιβλίου), αφού μπορεί, χωρίς να γίνει αντιληπτό, να κοπεί και το βιβλίο να ...μεταπωληθεί ή πιο καλά να ξαναχαριστεί, γραμμένο με μαθητική πένα κονδυλοφόρου: «Τρίτην γεννήθη ο Διγενής και Τρίτην θα αποθάνην. 21 Σεπτεμβρίου του 1971». Μέρα θανάτου του Γ. Σεφέρη κι εκείνος ο Σεπτέμβριος μας είχε εύρει, να έχουμε ήδη βρει βιβλιοσώματι τους ποιητές, που στη συνέχεια θα αποτελούσαν αγκωνάρια πάνω στα οποία θα πελεκούσαμε τους τρόπους της λογοτεχνικής ευαισθησίας και στην κατηγορία της ποίησης. Μόλις που μας είχαν τελειώσει με τις εισαγωγικές εξετάσεις για το πανεπιστήμιο, γράφαμε τα μαθήματα στη Θεσσαλονίκη, κατά τη μεριά Σταυρουπόλεως και Ξηροκρήνης, και επιστρέφοντας στο χωριό γυαλίζαμε την αγωνία, σφιγμένο αμύγδαλο της τύχης και της προσμονής, στα δάχτυλα. Είχα αγοράσει από τη Θ. τις «Μαρτυρίες» σειρά πρώτη και δεύτερη σε δεύτερες εκδόσεις στον Κέδρο, του Γ. Ρίτσου άγνωστού μου στις πολλές, λοιπές, λεπτομέρειες του, ποιητή.
ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ
Μέρα με την ημέρα αφοπλιζόταν. Πρώτα γδύθηκε τα ρούχα του,
αργότερα τα εσώρρουχά του, αργότερα το δέρμα του,
αργότερα τη σάρκα και τα οστά του, ώσπου στο τέλος
έμεινε αυτή η απλή, ζεστή, καθάρια ουσία,
που μόνος του, αφανής και χωρίς χέρια, την έπλαθε
μικρά λαγήνια, ποιήματα κι ανθρώπους
Και πιθανόν, ένας ανάμεσα σ’ αυτούς, νάταν κ’ εκείνος.
(Γ. Ρίτσος «Μαρτυρίες» σειρά πρώτη)
Είχα ακούσει εκ ραδιοφωνικής τύχης αγαθής, χωρίς και να το επιδιώκω, το όνομα και ποιήματά του, κάτι το μυστήριο, που δέος και φόβο μου έφερναν τις νύχτες εκείνες· όχι φυσικά γιατί ο σταθμός που άκουγα αθέλητα ήταν «Η Φωνή της αλήθειας» άρα και το κάτι παράνομο, εν αγνοία μου, διέπραττα, αλλά από το πρωτόγνωρο αίσθημα του διαφορετικού. Επρεπε να περάσουν πολλά χρόνια για να κατανοήσω και ν’ εξηγήσω αναδρομικά, μερικά πράγματα κι ιδίως να απομυθοποιήσω έως κατα-καταρρεύσεως «αλήθειες» παγκόσμιες ή κι επιχώριες δοξασίες. Αλλά τότε ακόμη «Γνώσιν άγνωστον γνώναι». Μήπως εκεί δεν άκουσα κι ακόμα το έχω σαν απωθημένο άγνωστο, μια μουσική σύνθεση, κάτι τέτοιο ή μέρος ενός συμφωνικού λόγου, του Μ. Θεοδωράκη, με τον τίτλο «Γρεβενιώτικο παζάρι». Τ’ άκουσα όμως; Ακόμα δεν ξέρω σίγουρα αν ήταν μια πραγματικότητα ή μέρος φευγαλέου, παιδικού ονείρου; Τότε πήρα και το βιβλίο «Ηλιος ο πρώτος» του Οδ. Ελύτη, για τον οποίο είχα ακούσει τους πρώτους ήχους από τη συμπαντική του ηχώ –σιωπές είμαστε στο σύμπαν και μόνον τα ποιήματα καταχωρούνται σ’ αυτό- από τον Χρ. Μπμπκ., μεγαλύτερο και εμβριθέστερον σε όλα του για τα χρόνια εκείνα, συμμαθητής κάπως, που γνώριζε για το καθεστώς της δικτατορίας αφού ήταν έμπρακτα εχθρός του, αργότερα συμφοιτητής, συνδικηγόρος και τώρα συνάγνωστος κ.λπ., να διαβάζει, άκουσον άκουσον, σε εκείνο το ευλογημένο φροντιστήριο του Γ. Δαβιδόπουλου το «Αξιον Εστί». Την 23η Σεπτεμβρίου 1971, μέρες που ο πλάτανος άρχιζε να βρέχει σποραδικά τα κίτρινα φύλλα του, οι εποχές ήταν κανονικές κι όχι υβρίδια σημερινά, είδα στο «Βήμα», (πως βρέθηκε στο χωριό;), μαζί με την είδηση του θανάτου δημοσιευμένο το τελευταίο ποίημα του Γ. Σεφέρη «Επί ασπαλάθων...» ύστερη υπόδειξη κι έκκληση του ποιητή προς τους επίορκους του πολιτεύματος και σε λίγο προδότες της πατρίδας.
Ηταν ωραίο το Σούνιο τη μέρα εκείνη του Ευαγγελισμού πάλι με την άνοιξη
Λιγοστά πράσινα φύλλα γύρω στις σκουριασμένες πέτρες
το κόκκινο χώμα κι ασπάλαθοι
δείχνοντας έτοιμα τα μεγάλα βελόνια
και τους κίτρινους ανθούς.
Απόμακρα οι αρχαίες κολόνες, χορδές μιας άρπας αντηχούν ακόμη...

Γαλήνη
-Τι μπορεί να μου θύμισε τον Αριδαίο εκείνον;
Μια λέξη στον Πλάτωνα θαρρώ, χαμένη του μυαλού τ’ αυλάκια·
τ’ όνομα του κίτρινου θάμνου
δεν άλλαξε από εκείνους τους καιρούς.
Το βράδυ βρήκα την περικοπή:
“Τον έδεσαν χειροπόδαρα” μας λέει
“τον έριξαν χάμω και τον έγδαραν
τον έσυραν παράμερα τον καταξέσκισαν
απάνω στους αγκαθερούς ασπάλαθους
και πήγαν και τον πέταξαν στον Τάρταρο, κουρέλι”.

Ετσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του
ο Παμφύλιος Αριδαίος ο πανάθλιος Τύρρανος
31 του Μάρτη 1971
Αλλά μήπως πάλι κάνω λάθος. Δεν θέλω να το ψάξω και στο παλίμψηστόν μου ξύνω και ανακατεύω ίσως κι επιτούτου, άλλους καιρούς και διαθέσεις. Δεν είναι και το κύριο η ακρίβεια, δεν γράφουμε διατριβή άλλωστε. Πέτρες της λήθης τελικά προσπαθούμε να μετακινούμε, όταν επιχειρούμε να ρίξουμε νέες σημαδούρες στη θάλασσα των περασμένων μας.
Δεν ξέρω.
.......................
Στο σήμερα, λοιπόν, που είναι πιο ξεκάθαρα τα πράγματα.
Αρχή Ινδίκτου, έκτη ημέρα της, ανάμνηση του εν Χώναις θαύματος στο ορθόδοξο εορτολόγιο, και στο Ηρώδειο νύχτα· σελήνη μόλις επτά ημερών ταξίδευε πίσω από τις αρχαίες πέτρες έπαιζε κρυφτό με τα αψιδωτά ανοίγματα, στο δρόμο της προς Αίγινα η το Αιγάλεω ίσως. Επί σκηνής με τη διεύθυνση του Ανδρέα Πυλαρινού η Ορχήστρα σύγχρονης μουσικής της ΕΡΤ, έφερνε σε πέρας το σκηνικό, μουσικό θέμα: «Σεφέρης-Καβάφης Η μεγάλη συνάντηση» του συνθέτη και συμφωνικής μουσικής Δ. Παπαδημητρίου διευθυντή του Τρίτου Προγράμματος. Είχε προηγηθεί το έργο του «…που για Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός» μελοποίηση ποιημάτων του Κ .Π. Καβάφη και τώρα σειρά είχε ο Γ. Σεφέρης σε πρώτη εκτέλεση. Υπέροχο έργο. «Στην πέτρα της υπομονής/κάθισες προς το βράδυ/με του ματιού σου το μαυράδι/δείχνοντας πως πονείς.» (Η ΛΥΠΗΜΕΝΗ). «Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει ένα πλατύ ποτάμι μέσα από τα δάχτυλά μου/χωρίς να πιω ούτε μια στάλα./Τώρα βυθίζομαι στην πέτρα./ Ενα μικρό πεύκο στο κόκκινο χώμα/δεν έχω άλλη συντροφιά./ Ο,τι αγάπησα χάθηκε μαζί με τα σπίτια/που είταν καινούργια το περασμένο καλοκαίρι/και γκρέμισαν με τον αγέρα του φθινόπωρου», (Από το «Μυθιστόρημα» ΙΗ’). Εμβόλιμα και μοναχικά οι: Μ. Αναγνωστάκης, Κ. Καρυωτάκης, Μαρία Πολυδούρη κι ως εδώ το μαγικό, παρακάτω άρχιζε το ακροατήριο να συνοδεύει χειρονομώντας· ό,τι δηλαδή περισσότερο απεχθάνομαι. Η Φωτεινή Δάρα, υπέρλαμπρο, φωτεινό πουλί στη νύχτα με την ωραία κινητική υπερβολή της, απόρροια της βεβαιότητας για την αισθητική και φωνητική της επικυριαρχία, έκανε εξαίσια τα περάσματα από το ποιητικό λόγο στη μουσική. Είμασταν όλοι εκεί κι ήταν μια αλησμόνητη βραδιά, ότι συνάντησα σ’ ένα μουσικό σώμα τους ποιητές, με το λόγο των οποίων αγάπησα και συνεχίζω.
Αφού βρίσκομαι σε σεφερικά «Περάσματα και χαιρετισμούς» μπήκα σε μια αγαπητική αναδίφηση στις Μεταγραφές του. Διεξήλθα από μια επικαιρική παρόρμηση το «Ασμα Ασμάτων». Εκεί που πηγαινοερχόμουν στις αντικριστές σελίδες του κειμένου των Εβδομήκοντα (Ο), και της μεταγραφής του Γ.Σ., κάτι συνεχώς με εμπόδιζε να καταλάβω προς τι αφαιρέσεις και σιωπές εμφανίζονταν στην μεταγραφή. Αντιγράφω για παράδειγμα από το 5ο τραγούδι μια στροφή:
Εις κήπον καρυάς κατέβην ιδείν εν γεννήμασιν του χειμάρρου,
ιδείν ει ήθνησεν η άμπελος,
εξήνθησαν αι ρόαι·
εκεί δώσω τους μαστούς μου σοι.
Ουκ έγνω η ψυχή μου· έθετό με άρματα Αμειναδάβ.»
και Αυτός να μεταγράφει: «Κατέβηκα στον κήπο τις καρυδιές/να ιδώ τους ροδαλούς του χείμαρρου,/να ιδώ μην άνθισε τ’ αμπέλι,/μη βγάλαν άνθος οι ροδιές./Δεν ήξερε η ψυχή μου και μ’ ανέβασε/απάνω στ’ άρμα του λαού μου, σαν τον άρχοντα». Εις μάτην έψαχνα να βρω το στίχο «εκεί δώσω τους μαστούς μου σοι». Προς στιγμή σκέφτηκα για τυπογραφική παράλειψη· το έπαθα κι άλλη φορά σεφερικά, όπως σ’ εκείνη την 7η έκδοση πάλι των Ποιημάτων, στην οποία εκ τυπογραφικής αβλεψίας παράπεσαν τα ποιήματα ΤΡΙΤΗ και ΤΕΤΑΡΤΗ από την ενότητα «Σημειώσεις για μια βδομάδα». Την ποιητική ΤΕΤΑΡΤΗ μου αποκάλυψε όλως αιφνιδίως και με ξάφνιασε, ομολογώ, χωρίς να το θέλει, ο Δήμαρχος Κοζάνης Π. Κκλπλς, σε μια δημόσια απαγγελία ποιημάτων από δημόσιους «επιφανείς» (ελπίζω να γνωρίζουν πλέον το «Επί ασπαλάθων...), αλλά επί το πλείστον μερικώς ή ολικώς στη βίωση, της όντως ποίησης, ασημαντοφανείς. («Για μια χαμένη σεφερική ΤΕΤΑΡΤΗ που βρήκε ο κ. Δήμαρχος Κοζάνης», Προλογύδρια παντός καιρού, εκδ. Συν-Εταιρεία-Παρέμβαση, 2003). Προς τι η …Ασματική παράλειψη που δεν ήταν και τυπογραφική· κάπως χαλάστηκα. Στην μεταγραφή του «Α.Α». ο Λευτέρης Παπαδόπουλος (εκδ. Καστανιώτη με ζωγραφική του Αλ. Φασιανού), αυτή βρήκα πρόχειρη, το αποδίδει ως έχει κι όπως πρέπει αυτό το «Ασμα», που δεν είναι παρά ένα από τα σπουδαιότερα ερωτικό ποιήματα όλων των εποχών. Τ’ άλλα είναι ερμηνευτικές ακροβασίες κατάλληλες για τους «αθώους» της θρησκευτικής εσχατολογίας και της ασίγαστης κενοδοξολογίας του ‘Αρρητου, που δεν έχει λόγο για να σταθεί στις παρερμηνείες, αφού κάλιστα και πιό στιβαρά στέκετε με το γνήσιο λόγο της μεγάλης θεολογικής σκέψης.
Κατέβηκα στον κήπο μου να δω τις καρυδιές μου
τα βλαστάρια για να δω γύρω απ’ τα ρυάκια,
να δω αν άνθισ’ η ροδιά, αν άνθισε τ’ αμπέλι.
Στον κήπο αυτό τα στήθια μου θα σου τα παραδώσω.
Τίποτα δεν γνώριζε η άμαθη ψυχή μου.
Κι έγιν’ από τον πόθο μου αρχόντισσα του κόσμου.
14/9 παραμονή Βησσαρίωνος επισκόπου Λαρίσης προστάτου των ανθρώπων του Θεσσαλικού κάμπου, άκουγα τους λυρικότατους Χαιρετισμούς του Τίμιου Σταυρού (Χαίρε ξύλον ζωομύριστον και θαυμάτων θησαυρέ· χαίρε τρισόλβιε και χαρίτων παροχεύ). Θεατής έξω από το ναϋδριο της Μεταμορφώσεως, μαζί με τους παραδοσιακούς εξ Αγράφων απόγονους εκείνων των επήλυδων, που ήρθαν στην πόλη κάπου το 1612, κι έκαναν πάλι, όπως κάθε χρόνο, εις ανάμνησιν εκείνης της «εγίρας» την παράκληση μετ’ αρτοκλασίας και μνημόνευση ατέλειωτης κατεβασιάς ονομάτων υπέρ υγείας τους κ.λπ. Παρείσακτος του λόγου τους, αλλά θερμά οικείος αυτού του στην πράξη θραύσματος της τοπικής ιστορίας. Σ’ εκείνη την λυρικότατη αργόσυρτη, βραδινή, μονοτονία μου ήρθε στη μνήμη το ποίημά του «Αργά μιλούσες».
Επιχειρώ, γιατί όχι, και εγώ μια αδόκιμη μεταγραφή, μέρους του.

...και τι είχες γίνει
στη μικρή μας οικουμένη
μια άγραφτη αγάπη ξεγραμμένη
κι ένα στεγνό λαγήνι

κι αυτό το βράδυ... να ήμουνα ο τόπος
που τη γύμνια σου ως τη μέση
θεέ μου πόσο θα μ’ αρέσει
μαζί και της ψυχής σου ο τρόπος.

Υ.Γ.1. Στο Σεπτεμβριανό αναγνωστικό “Ημερολόγιο Καταστρώματος” ακόμα εφημερεύει. αργόσυρτα επίτηδες, το βιβλίο: “Ζήτημα φωτός” Ο Θανάσης Χατζόπουλος ανθολογεί τις ΜΕΡΕΣ του Γ. Σεφέρη, Ικαρος 2007.
Υ.Γ.2. Εν αναμονή στη τη βάρδια ανάγνωσης, του Δ.Ν. Μαρωνίτη τα δεκατρία μελετήματα για το Γ. Σεφέρη, τα οποία όπου να ‘ναι αφικνούνται.


21 Σεπτεμβρίου 2008

Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2008

Τα φύλα που έβρεξε ο αέρας της 12ης Σεπτεμβρίου

Περί φθινοπώρου

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ



Όπως τα φύλλα της σκουριάς
μες στο φθινόπωρο
σηκώνονται και
στροβιλίζονται
λίγο πριν απ’ την αντάρα
έτσι σηκώνεται η ψυχή μου
και στροβιλίζεται
μέσα στην αντάρα
ή και λίγο πριν από αυτήν
και χάνεται κατά τον άνεμο
σε πανδαισία χρωμάτων
φωτισμένη
ένα φύλλο σκουριάς
μες στο φθινόπωρο.

Ολγα Ντέλλα

Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου 2008

Οι Ολυμπιακές Ορνιθες



Στο πάλεμα, το πήδημα, το τρέξιμο και το λιθάρι
στο θέατρο της Ποντοκώμης, πρώην νταμάρι
(Ολυμπιακές και θεατρικές προσομοιώσεις)

Του Β. Π. Καραγιάννη

Εστιν ουν προσομοίωση, μίμηση πράξεως ή πράγματος, σπουδαίας ή ασήμαντου, μέγεθος εχούσης· και στα πιο οικεία ελληνικά, το σχεδόν όμοιο, το παρεμφερές με την όντως πραγματικότητα.
Δυο περιπτώσεις υπέστημεν το θέρους που τελείωσε, θέλω να πω Αυγούστου τέλους.
Ζήτημα 1ο
Είμαστε στο πρώην νταμάρι της κοινότητας Ποντοκώμης, που ανήκει ως διμελές εταίρος στο Δήμο Δημητρίου Υψηλάντη, μαζί με το Μαυροδένδρι (Καραγάτς), με τους εναλλασσόμενους, ως ρεύμα εναλασσόμενον, δημάρχους χάρη στις δικαστικές επιλογές και τις κρατικές, δια της Περιφερείας, επεμβάσεις, που έγινε θέατρο στο όνομα του πατρός Μίκη Θεοδωράκη (εκ του ότι παλιότερα η νυν πολίχνη ονομάζονταν και «Μικρή Μόσχα» από το εντελώς κόκκινο των ψηφοδελτίων του, ενώ σήμερα από το κονιορτόχρουν της ατμοσφαίρας της οι κάτοικοι ζήτησαν να εγκαταλείψουν την πατρώα γη). Αμέσως μετά τη λήξη των Ολυμπιακών του Πεκίνου ανέλαβε η Ν.Α. Κοζάνης γιορτές να διαπράξει, συνεπικουρούμενη από μια εταιρεία προώθησης των Ολυμπιακών, αρχαίων ιδεωδών (εμβαπτισμένα σε ικανό αριθμό ευρω-αναβολικών), η οποία περιφέρεται ανά το πανελλήνιον και προωθεί τα προϊόντα του Ολυμπισμού της· ήγουν πολύπτυχο λεύκωμα με σπιράλ μήκος άνω των 80 εκατοστών και πλάτους 55 πόντων, με ωραία κορμιά αθλητών - μοντέλων σε κίνηση σε ενσταντανέ αρχαίων αθλημάτων. Δεύτερον, ατραξιόν ημιθεατριακή, όπου σε ανοιχτό χώρο γίνονται πράξη οι φωτογραφίες του λευκώματος, με τα μοντέλα πρωταγωνιστές και τοπικούς δευτεραγωνιστές και χλαμυδοκρατούμενες τηλεπαρουσιάστριες, ενώπιων επισήμων χάνων και θεατών, οιονεί χαγάνων. Προλογίζουν του λευκώματος Μακεδόνο-νομάρχες όπως της Θεσσαλονίκης, (παντού και πάντα, σε τέτοια καμώματα, πρώτος), της Πιερείας, της Πέλλης (δηλαδή του παλιού μου συμμαθητή στο Βαλταδώρειο Γυμνάσιο, Μιχάλη Καραμάνη (Καραμάνου τον έγραφαν), από τον άγιο Χαράλαμπο Δήμου Ελλήσποντου (είναι ο Δήμος, με την κοινότητα Δρεπάνου του, που κήρυξε τις «Γιορτές της Επανάστασης, η αθεόφοβη), ο οποίος κι αυτός ληρολογούσε, μετρημένα έστω. Της θεατρικής ας πούμε αναπαράστασης προλογίζουν φυσικά οι καλούντες αυτούς, της εξουσίας εξουσιολάγνοι καλυμμένοι με τη ματαιοδοξία συν την πολιτική τους μωροφιλοδοξία.
Θέμα του όλου θάματος στο θέαμα και στα θύματα η : «Αρχαία Ελλάδα. Ευ αγωνίζεσθαι. Ολυμπιακά αθλήματα». Φοβερόν!
Είναι μια κατηγορία επιχειρηματιών πολιτισμού και αθλητισμού συνήθως της πρωτεύουσας, που κατά καιρούς ξαμολιούνται στην ύπαιθρο και πουλούν το προίόν τους, το όποιο, αδιάφορο, κυρίως σε Νομαρχίες που είναι πιο ευάλωτες σε τέτοιες θλιβερές ιστορίες, και Δήμους πιο κωλοπετσωμένους βέβαια από την πολυκαιρία στην εξουσία, κι έχουν μάθει να ξεχωρίζουν ή ν’ αντιστέκονται περισσότερο· δεν έχουν και λεφτά για πέταμα άλλωστε.
Η Κοζάνη «χτυπιέται» τακτικά υπό ενός ζωγράφου, όστις κατά καιρούς πουλά την τέχνη του –ζωγραφική και γλυπτική- αδρά στα παραπάνω θύματα η δε εκλεγμένη Ν.Α. στις διάφορες εκφράσεις της, είναι το κατεξοχήν θύμα. Ελλείψει παντελώς πολιτιστικών αντανακλαστικών και ανθρώπων να τους συμβουλεύουν και να τους συγκρατούν στοιχειωδώς, βαδίζουν εντελώς ασυγκρότητοι κι ανερμάτιστοι, πολιτιστικά ανυπόδητοι, κι όπου κι όπως τους βγάλει το πράγμα. Δεν έχουν φυσικά καμιά πολιτική επί του πολιτισμού και των γραμμάτων, αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Δεν έχουν δυστυχώς ούτε τη στοιχειώδη προσωπική, αισθητική διαίσθηση και γνώση για ν’ αποφύγουν τις κακοτοπιές ή τους επιτήδειους. Θέλουν κάτι να κάνουν, αλλά δεν το μπορούν ή όταν το επιχειρούν, το μπορούν έτσι ώστε να πέφτουν σε διάφορα νύχια μικρομεσαίων σαλταδόρων. Συστήνουν μάλιστα κι αστείες στη λειτουργία και στη λογική τους, πολιτισμικές και τουριστικές εταιρείες προς διαχείριση της πνευματικής απελπισίας τους για να είναι ένταξη νομικά και θεσμικά! Το να χορεύεις στο πανηγύρι της πατάτας, του φασίολου ή στην πολιτιστική γιορτή του γιδοκουρέματος (πως δεν πήγαν και στο γαλομέτρο) είναι ανώδυνο και δεν βλάπτει κανέναν ει μή μόνον τον ορχούμενο και την σοβαρότητα του. Λίγο το κακό. Ομως, η απερίσκεπτη διανομή χρημάτων είναι άλλο πράγμα. Βεβαια είναι γενικότερο το φαινόμενο στους θεσμούς αυτούς (που συνορεύουν με εσμούς αφελών το επιεικέστερον) που διοικούν και διαχειρίζονται το κοινό χρήμα, το οποίο πολιτικά ανήκει στο νομό και τους ανθρώπους του, κι εν τούτοις αυτοί αρέσκονται να το μοιράζουν με γαλαντομία νεόπλουτου, σε τυχάρπαστους, αρκεί να ‘ναι από την πρωτεύουσα της διαπλεκόμενης χαβούζας και που θα τους χτυπήσουν με συγκατάβαση («μεγάλε!») την πλάτη της ματαιοδοξίας τους.
Η προσωπική διαχείριση του γελοίου είναι αναφέρετο ατομικό δικαίωμα. Η δημόσια διάχυσή του συνιστά το αδίκημα της εξώθησης σε συλλογική, αισθητική, εξαχρίωση.
Κοιτώ τις φωτογραφίες του διαδρώμενου, όπως δημοσιεύτηκαν στις τοπικές εφημερίδες. Ακουσα και τη διήγηση ενός μικρού μου φίλου, που το καταδιασκέδασε· είχε δε την εύλογη απορία, γιατί οι ολυμπιο-παίχτες δεν ήταν εντελώς γυμνοί, όπως οι αρχαίοι του πρόγονοι στην Ολυμπία και νομίζω πως σχημάτισα επαρκή εικόνα του τι έγινε εκεί. Δεν χρειαζόταν να δεις περισσότερα.
Δεν λέω ο θεός να βάλει το χέρι του, δεν τον ενδιαφέρουν και πολύ αυτά τα ζητήματα, αλλά ο νυν κ. Νομάρχης μπορεί να το κάνει· διαφορετικά θα πέφτει εν ονόματι του κόσμου που τον εξέλεξε, οσημέραι θύμα αλλά και άθυρμα του κάθε μπαγαμπόντη. Και δεν του αξίζει ως εκ της παιδείας του, τέτοια διολίσθηση.
Το Ποντοκώμειον θέαμα ήταν ένας ύμνος στο κιτς. Η προσομοίωση αυτή του ολυμπισμού με μια εντελώς άρρωστη διάθεση, σ’ ένα ακόμα πιο άρρωστο και σαθρό πλαίσιο ύπαρξης, και το ακόμα θλιβερότερο, η δήθεν σχολική κι αθλητική του διάχυση, ως θέαμα και λεύκωμα -τι κωμικοτραγική υπόθεση. Να μάθουν οι νέοι τι εστί ολυμπιακό βερύκοκον, να πράξουν κι αυτοί τα ίδια όταν μεγαλώσουν, δηλαδή να τ’ αρπάζουν απ’ όπου μπορούν, ότι αυτό είναι το ολυμπιακόν (και πολιτικόν) μας σπορ και ιδεώδες. Τα μόλις ανωτέρω έχουν ένα αγοραίο και φτηνό διαδακτισμό και μια ηθικολογία που δείχνει αν μη τι άλλο, χαμηλών προδιαγραφών άτομα αποδεκτες κι υψηλών απολαυών επιτήδειους διακινητές του όποιου Ολυμπισμού, Μακεδονισμού, και άλλες τρίχες κατσαρές, που σερβίρουν πάντα με το αζημίωτο, στους ανίδεους διαχειριστές κάθε μικρο-εξουσιο-λαγνείας, οι οποίοι νόμισαν ξαφνικά πως τα έμαθαν όλα ενώ στην πορεία τους, θα τα πάθουν όλα.
Οι νεαροί ηθοποιό που αθλητο-θετρίζονταν έκαναν τη δουλειά τους, γιατί για το μεροκάματο ζούμε όλοι, αν και οι πιο μερικοί για την αρπαχτή, που είναι εννοείται πολύ πιο γενναία αυτού.
Η παρουσία του Νομάρχη Θεσσαλονίκης ως εμψυχωτού των αγώνων, ο οποίος διατελεί μόνιμος, πρωινός, ψυχαγωγός του μέγα τηλεοπτικού πανελλήνιου, με την γκαρντασιάδα, την Ελληνιάδα και τη Μακεδόνο-φουστανελο-φούρια του, ήταν ο πιο ασφαλής δείκτης ότι «κάτι τι εντελώς κιτσο-ωραίον» συμβαίνει εκεί κι εδώ. Δεν έσωσε από την κακογουστιά, ας το πούμε ελληνικά, το θέαμα, ούτε η ωραία, δε λέω στα ολοπόρφυρα ντυμένη, αντινομάρχης πολιτισμού κ.λπ. Κοζάνης η οποία στο ρόλο της πρωθιέρειας, διεύθυνε το συμβάν και στεφάνωνε στο τέλoς τους νικητές πρωταγωνιστές, με κλαδί ελιάς ή κάτι τέτοιο, οι οποίοι γονυπετείς, υποθέτω την κατεύρισκαν, επιβραβευόμενοι ανέλπιστα υπό ωραιότατης, σεμνής, νομαρχιακής και όχι καμιάς πάνδημης, ιέρειας.
Απορία 1η. Αλήθεια πήραν άδεια οι τελετάρχες και οι τελετούμενοι για την τέλεση αυτού του θεατρικού, από την καθ’ αυτό κυρία πρωθιέρεια του αρχαιολογισμού Αιανής, υπερτίμου και εξάρχου Δ. Μακεδονίας, ότι στην κτηματική περιοχή των ανασκαφών της, τελούσαν κι αναβίωναν μυστήρια τραίνα! Εισπήδησις κανονική!
Απορία 2α. Γιατί οι παριστάμενοι της τοπικής εξουσίας δεν υποχρέωσαν τους δύο ερίζοντες Δημάρχους, του ακέφαλου ή δυο-κέφαλου δήμου, να παλέψουν λεβέντικα στο θέατρο και στο αγώνισμα της ελεύθερης πάλης, και όποιος νικήσει να πάρει γέρας τη Δημαρχεία να σταματήσει έτσι αυτή η γελοία διελκυστίνδα.

Ζήτημα 2ο

Ακριβώς με το τέλος του Αυγούστου και του Καλοκαιριού μαζεύτηκαν, όσοι, αρκετοί, μάλιστα πολλοί εκ της Εορδαϊκης γης, θεατές, που υποθέτω απέφυγαν τα της Ποντοκώμης, στο ανοιχτό θέατρο της πόλεως Κοζάνης, να δουν την παράσταση «Ορνιθες» του Αριστοφάνη, εμβόλιμη στα Λασσάνεια. Θυμάμαι μικρός την υπέροχη ομοιοκατάληκτη μετάφραση (1910), του Πολύβιο Δημητρακοπούλου που κυκλοφόρησε στις εκδόσεις Φέξη και τον έκτοτε συμπαθή μου Πεισθέταιρο που έλεγε ας πούμε:
«Κι όταν σεις τη φτιάσετ’ έτσι, τότε ν’ απαιτήσετ’ όλοι
την αρχήν από τον Δία· κι αν απάντησι δεν δώσει
και τον δυνατώτερό του δεν θελήσει να τον νιώσει,
πόλεμο ιερό κυρήχτε, που να μην του επιτραπή
από το βασίλειό σας να περνούν (χωρίς ντροπή)
κι όπως πρώτα καυλωμένοι κατεβαίνανε (με τρέλες)
και πλακώνανε Αλκμήνες, και Αλόπες και Σεμέλες
Κι αν δεν το παραδεχτούνε
στην ψ...ή να σφραγισθούνε
για να παύσουν να γ.....νε.
Οι από καιρού αφίσες που είχαν κατακυριεύσει τους στύλους, τόνιζαν πως η παράσταση είναι του Θεάτρου Τέχνης σε σκηνοθεσία του Κάρολου Κουν, μουσική Μάνου Χατζιδάκι, σκηνικά Γ. Τσαρούχη, χορογραφίες της Ζουζούς Νικολούδη, μετάφραση Βασίλη Ρώτα. Ολα άριστα δηλαδή. Αλλά δεν θα μπορούσε να είναι αυτή η πρώτη και μοναδική, ότι όλοι οι δημιουργοί της, έλειπαν αμετάκλητα. Οπως στους «Αχαρνείς» με τον Γ. Λαζάνη και τον Μ. Κουγιουμτζή στο υπαίθριο θέατρο της ΔΕΗ, κάπου το 1990, στα εργοτάξια της Πτολεμαϊδας, που έφεραν το Θ.Τ. οι τότε συνδικαλιστές της, οι οποίοι δεν κοιτούσαν τότε ακόμα μόνον το τομάρι τους. Τώρα ήταν μια προσομοίωση παράστασης, της αυθεντικής πρώτης του Θεάτρου Τέχνης από τους εγγονούς του, ηθοποιούς. Ποιοί είναι αυτοί, πού κινούνται να μην πω στο παγκοσμίως άγνωστο, αλλά στο πανελλαδικό σίγουρα! Ομως με τίμια υποκριτική διάθεση και χωρίς ακκισμούς απέδωσαν, αυτό που κληρονόμησαν κι έτσι πήραμε μια αίσθηση και γνώση του μεγάλου αρχαίου θεάτρου, όπως αυτό παίζεται χωρίς τις υπερβολές του σήμερα με την ακατάσχετη ατακολογία, με την οποία πλήττει κατακούτελα η περιφερόμενη θεατρική σκηνή, τον θεατή Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Ηταν και η μουσική του Μ. Χατζιδάκι κι ο κεντρικός της αοιδός που σε έβαζε σε μια πραγματική παράσταση από παραστάσεις τέχνης υψηλής, ποιότητας και της εξ αυτών ακατάσχετης νοσταλγίας του ωραίου, που σε όλους μας ενυπάρχει, μόνον που χωρίς να χρειάζονται και μεγάλα έξοδα κι αρπαχτές, μπορεί να γίνει απόκτημα, εφήμερο έστω, του καθένα μας.
Αντιγράφω το εξαίσιο χορικό της Αηδόνας για να ‘χουμε μια συνειρμική μουσική γεύση και από τον Μ. Χ. -αλησμόνητη η εκτέλεση με τον Γ. Μούτσιο- αλλά και τη μετάφραση του Β. Ρώτα.
Ω καλή μου ξανθιά
συντροφιά μου γλυκιά
που βάζεις ουρανό
κάθε ωραίο σκοπό
Ηρθες ήρθες εφάνης
με σουραύλια να υφάνεις
ύμνους κελαηδισμούς
ήχους εαρινούς.
Εμπρός αρχίνα πες τους
γλυκά τους αναπαίστους
(Β. Ρώτας)
Σ αυτήν την θεατρική προσομοίωση ναι, πήγαμε φυσικά, άνθρωποι κανονικοί και φύγαμε κατά τι πιο τρυφεροί...

Στο περιστύλιον την 20η Αυγούστου



Οι άγνωστες λέξεις της «Νυκτωδίας» στο Περιστύλιο,
το βράδυ της 20ης Αυγούστου

Του Β.Π. Καραγιάννη

Το θέμα. Νυκτωδία 20 Αυγούστου, βραδιά υψηλών μουσικών τόνων κι αντίστοιχων ποιητικών στόνων στο Περιστύλιον μεταξύ του ναϋδρίου αγίας Αννης και του εγκατελειμένου Ξένια, ώρα 8 το βράδυ

Νυκτωδία Ασμα αδώμενον κατά την νύκτα. Είδος μουσικής συνθέσεως χαρακτήρος μελαγχολικού και ονειρώδους περισσότερο γνωστόν υπό τον όρον «νυκτερινό». Το θυμήθηκα κι από τη «Νεολιθική Νυκτωδία της Κροστάνδη» επική και θλιμμένη σύνθεση του μέγιστου των ποιητών Νίκου Καρούζου:
-Δώσε μου σαν ενθύμιο τον ορισμό της εξουσίας.
-Ως προς εμένα η εξαχτίνωση του χτήνους...

Στόνος Στεναγμός, θρήνος (άλλως στοναχή)

Περιστύλιον Ημιτελές κιόσκι στο λόφο μεταξύ Αγίας Αννης και Μεταμορφώσεως του Σωτήρος περιοχής Ξενία. Αποτελείται από 8 κολόνες ενωμένες στην κορυφή τους. Κατά καιρούς τις βάφει ο Δήμος έτσι χωρίς λόγο. Εγινε επί εποχής Ν. Π. Δελιαλή, ιστορικού διευθυντού της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης με πρότασή του, ίνα κάθονται εκεί οι επιχώριοι λόγιοι να διαβάζουν, να γράφουν και να διαλογίζονται, δημαρχούντος δε Βασιλείου Ματιάκη, τέλος δεκαετίας 50 αρχές του 1960. Δεν ολοκληρώθηκε σε κιόσκι διότι όπως είπαν τόφερνε προς το μασονικόν από την σαφή έφεση προς αυτήν του τότε Δημάρχου.

Ξενία εγκατελειμένο. Ξενοδοχείο και περίγυρός του· το πιο ωραίο μέρος της πόλεως διατελεί εδώ και χρόνια σε πλήρη εγκατάλειψη, όπως και τα περισσότερα Ξενία του ελλαδικού χώρου υποκείμενα την επέλεση των νεοβάρβαρων υποκειμένων του κέρδους και της συνειδητής ξενηλασίας του ωραίου. Ερίζουν περί της τύχης του, Δήμος, ΕΟΤ, ιδιώτες. Τα δικαστήρια έχουν τον πρώτο μακρόσυρτο ρόλο, ενώ η φθορά το δεύτερο αλλά άμεσο, κάθε μέρα και κάτι περισσότερο. Ας φωνάξουμε κάπως πιο δυνατά να τελειώσει επιτέλους αυτό το αλισβερίσι με την ασχήμια και την δημοτική αβελτηρία.

Μπάχμαν INGEBORG ποιήτρια, διηγηματογράφος, δοκιμιογράφος, θεατρική συγγραφέας. Ενας άνθρωπος με πολλές ιδιότητες. Γεννήθηκε το 1926 στην Αυστρία. Τον Οκτώβριο 1973 πέθανε, όταν νύχτα έπιασε φωτιά το κρεβάτι της στο σπίτι στη Ρώμη που ζούσε, από ένα τσιγάρο. Ηταν 47 ετών. Στο μεσοδιάστημα έγραψε και υπέροχα ποιήματα, όπως αυτά της συλλογής: «Να λέω λόγια σκοτεινά» που κυκλοφορήσαν στις εκδόσεις «Νεφέλη» σε μετάφραση της Ντ. Σιδέρη-SPECK. ενθύμιον ακριβό απ’ τη φετινή έκθεση βιβλίου της Θεσσαλονίκής, Ιούνιο μήνα.

Ενα είδος απώλειας

Μαζί χρησιμοποιήσαμε: εποχές, βιβλία, μουσική.
Τα κλειδιά, τις κούπες του τσαγιού την ψωμιέρα,
λινά σεντόνια κι ένα κρεβάτι.
Μια προίκα φέραμε από λέξεις
χρησιμοποιήθηκαν αναλώθηκαν
Σεβαστήκαμε τους κανόνες του σπιτιού. Στα λόγια.
Στην πράξη. Και πάντα δίναμε τα χέρια.

Ερωτεύτηκα, τον χειμώνα, ένα Βιεννέζικο Septett
και το καλοκαίρι, ένα χωριουδάκι στα βουνά,
μια αμμουδιά κι ένα κρεβάτι.
Αντικείμενο λατρείας οι ημερομηνίες, τις υποσχέσεις
τις κηρύξαμε απρόσβλητες,
ίνδαλμά μας το Κάτι και μπροστά στο Τίποτα
σταθήκαμε με σεβασμό,

(στη διπλωμένη εφημερίδα, στην κρύα στάχτη,
σ’ ένα σημείωμα)
άφοβοι μπρος στη θρησκεία, ναός μας ήταν αυτό το κρεβάτι.

Από τη θέα στη θάλασσα πήγαζε η ανεξάντλητη ζωγραφική μου.
Ψηλά απ’ το μπαλκόνι χαιρετούσα τον λαό,
τους γείτονές μου.
Κοντά στο τζάκι, στη ζεστασιά, είχαν τα μαλλιά μου το πιό
βουερό τους χρώμα.
Το κουδούνισμα στην πόρτα ήταν συναγερμός για τη χαρά μου

Δεν έχασα εσένα
όλο τον κόσμο έχασα.

Φυλλομαζώχτρα. Η περίεργη κυρία που τα βράδια κατεβαίνει στην πόλη και τσακώνεται με τα αδέσποτα παιδιά που την πετροβολούν συνήθως. όπως και λόγια υβριστικά της επιδαψιλεύουν. Αυτή είναι εντελώς κωφάλαλη και τα αδέσποτα σκυλιά της περιοχής τη γνωρίζουν και την συμμερίζονται. Μαζεύει τα φύλλα και τα χόρτα γύρω από τα ναϋδρια του λόφου του χαμηλού Αη-λια. Ατύπως δεν της επιτρέπεται η είσοδος σ’ αυτά, όταν λειτουργούν και σαν δαρμένο σκυλί απ’ έξω παρακολουθεί με τα μάτια της ψυχής της,. Ξεβοτανίζει κι αποψιλώνει το χώρο· είναι ένας ενεργός πολίτης που φυλάγει τα δέντρα από την φωτιά, γεμίζοντας με τα ράκη περισυλλογής της τον βιο-τροπό τη. Κάθε Σάββατο ενώ οι νοικοκυραίοι με τα καροτσάκια τους πηγαίνουν στη λαϊκή για τα εβδομαδιαία εφόδια της κοιλιάς, αυτή κατεβαίνει από το λόφο των ναϋδρίων με ένα διαλυμένο καροτσάκι, στο κέντρο και κάνει τη διαλογή στους κάδους σκουπιδιών. Τον τόπο της εκτάκτως καθάρισε η υπηρεσία καθαριότητας του Δήμου γιατί ήταν στο χώρο της εκδήλωσης στο Περιστύλιον. Οταν μάζεψαν τη ρακοσυλλογή της όλο το βράδυ γύριζε και θρηνωδούσε την απώλειά τους. Θα μπορούσε να την αφορούσε κάπως το ποίημα της Ι. Μπάχμαν. Είχε αγριέψει.
Η απόλυτη απελπισία του ανήμπορου και ηττημένου.

Δημήτρης Δημόπουλος κλασικός συνθέτης, άριστος πιανίστας, διευθυντής ορχήστρας, θεμελιωτής της νεότερης διαδρομής του Δημοτικού Ωδείου Κοζανης. Στη θητεία του έμαθε ο κόσμος ν’ ακούει, να κατανοεί κάπως την κλασική μουσική. Φυσικά του αρνήθηκαν τη συνέχεια εκεί, ότι η τέχνη του ήταν πάνω από τα μέτρα του ανεκτού ή μήπως και κατανοητού. Επαιξε και καταγοήτευσε, Μπετόβεν, κυρίως τη «Σονάτα υπό το Σεληνόφως», αλλά και δικούς του αυτοσχεδιασμούς.

Στάθης Νατσιός ηθοποιός διέπρεψε και ως παιδαγωγός και ως ένα σημείο διέσωσε και με την σκηνική του εμφάνιση, την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, που ανέβασε το Θεατροδρόμιο πριν λίγο καιρό σε σκηνοθεσία Γιώτη Βασιλειάδη. Εξοχος αναγνώστης καθήλωσε το κοινό καθώς διάβασε τα ποιήματα της Ι. Μπάχμαν από τη συλλογή της «Να λέω λόγια σκοτεινά».

Μπετόβεν ο γνωστός συνθέτης, που λίγο πριν φτάσει στην ηλικίας της ανωτέρω Φυλλομαζώχτρας κουφάθηκε όπως κι αυτή, αλλά όμως μιλούσε κι άκουγε. Συνέλεξε πρωτίστως τους ήχους της συμπαντικής, παγκόσμιας μουσικής και την μετέφερε στη γλώσσα και τ’ αυτιά των ανθρώπων επί γης, ως εξαγγέλματα θεία.

Επώνυμος άρχων της βραδιάς η ΔΕΠΑΚ και η κυρία Ευαγγελία της, επιμελήθηκε τις ωραίες προσκλήσεις και τις άθλιες αφίσες, όπως και όλο το τεχνικό μέρος, τηλεφωνώντας δώθε κείθε.

Ανώνυμοι άρχοντες οι ακροατές που κατέκλυσαν το χώρο, τις καρέκλες και τα τσιμεντένια καθίσματα, δεκάδες δηλαδή ωραία πρόσωπα κοιτούσαν, άκουγαν, ένιωθαν. Είδαν από ψηλά την πόλη και διαπίστωσαν, μέσα από τη μαγεία της μουσικής και της ποίησης, πως είναι ωραία! Ολοι τους έφυγαν με μικρές ή μεγάλες λαβωματιές, απ’ αυτές που αφήνει στις άδολες ψυχές, η υψηλή τέχνη.
Κοινό που ψάχνει το ωραίο
κι όχι μάζα που κολυμπά στο αγοραίο

Δ. Δασκαλόπουλος διευθυντής της χορωδίας του ΚΑΠΗ, όστις έδωσε άδεια στο πιάνο του, και αυτό ήρθε στην ώρα και στη θέση του, μεταφερόμενο από τους πολύ δυνατούς υπαλλήλους της ΔΕΠΑΚ στο κέντρο του ενδιαφέροντος.

ΔΗΠΕΘΕ χορηγός δεν ξέρω ακριβώς ποιού πράγματος;

Συνεταιριστικό Βιβλιοπωλείο. Λίγο πριν την έναρξη, περί την αμφιλύκη, έφερε κι έθεσε σε λειτουργία σιντί με το ρεσιτάλ της Ντόρας Μπακοπούλου και τα «Νυχτερινά» του Σοπέν. Ηταν η μικρή Είσοδος στη Νυχτωδία.

Παρέμβαση Περιοδικό γραμμάτων αλλά και παρόμοιων νυκτερινών δημιουργημάτων.

Σελήνη 19 ημερών οδεύουσα προς την έλλειψή της που δεν πρόλαβε να ανατείλει, ευτυχώς, κι ακόμα πιο ευτυχώς δεν ήταν η γλυκερή πανσέληνος διότι τότε θα συνέπιπτε το όλον με τη ρουτίνα των εκδηλώσεων του Υπουργείου Πολιτισμού για την Πανσέληνο του Αυγούστου στα αρχαία. Οταν πριν λίγες μέρες ολοκληρώθηκε είδαμε με τι όρεξη την δάγκωνε η έκλειψη· σχεδόν την έφαγε ολόκληρη, ένα νύχι ύπαρξης της άφησε.

Αυτοσχέδιοι ποιητές. Οσοι νεαροί καταφεύγουν σ’ αυτό το Περιστύλιο, εδώ και χρόνια γράφουν στις κολόνες που έγιναν αισθηματικά παλίμψηστα -και καλά κάνουν- και πράττουν -κι ακόμα καλύτερα κάνουν- ποιήματα δια ζώσης, ώρες νυχτός επί το πλείστον.
Ενα δείγμα γραφής:

«Τώρα είσαι σύννεφο
μα αν γίνω χιόνι
θέλω να πέσω μεσ’ στον κήπο σου
στη άκρη της αυλής
Να μαι το δάκρυ του χιονάνθρωπου
που λιώνει
μες στην απέραντη λιακάδα της δικής σου ζωής
1/5/08
Δεύτερον δείγμα:

«Δήμητρα, Ζωή, Νάσια, Κατερίνα, Κάτια, Χριστίνα, Βαϊτσα, Βάσω, BFFE στην καρδιά μου θα είστε για πάντα οι καλύτερες μου φίλες ΝΑΣΙΑ 31/12/05

ΕΞΟΔΟΣ

Κυρίες και κύριοι
Θα ήθελα να σας ονομάσω έναν έναν όλους απόψε αλλά δεν γίνεται. Να ξέρετε όμως πως: «Στην καρδιά μας θα είστε οι καλύτεροί μας φίλοι».

Πέμπτη 7 Αυγούστου 2008

Η παρεμβαση στη "ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ"

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ “Παρεμβαίνοντας” στην Κοζάνη

“Παρέμβαση” λέγεται η πνευματική επιθεώρηση που κυκλοφορεί στην Κοζάνη εδώ και 22 χρόνια. Εκδότης της ο Βασίλης Καραγιάννης, ο οποίος συνεχίζει την κατά βάση μοναχική πορεία του και μιλά σήμερα για τις δυσκολίες που συναντά η έκδοση ενός τέτοιου περιοδικού στην ελληνική περιφέρεια.



Συνέντευξη: Κώστας Μαρίνος

Δεν αρέσουν τα μισόλογα στον Βασίλη Καραγιάννη, τον εκδότη της πνευματικής επιθεώρησης Κοζάνης “Η παρέμβαση”. Το αποδεικνύουν τα κείμενά του με τα οποία σχολιάζει όσα γίνονται -και κυρίως όσα δεν γίνονται- στην πόλη όπου ζει και εργάζεται, το φανερώνουν και όσα είπε μιλώντας στις “Τέχνες” της “ΜτΚ” για την πορεία του ως εκδότη αλλά και για όσα συμβαίνουν ή δεν συμβαίνουν στην Κοζάνη, μια πόλη στην οποία κάτι κινείται στα του πολιτισμού, σύμφωνα με όσα μηνύματα φθάνουν.
“Κινούνταν, δεν κινείται. Σας το λέω ευθέως” είναι η λακωνική απάντησή του, και για να το λέει κάτι θα ξέρει.
Μπορεί ωστόσο να εγερθεί μία ένσταση. Στη σελίδα 31 του τεύχους 143 (Μάρτιος - Απρίλιος - Μάιος) επέλεξε και δημοσιεύει τα χαϊκού των μαθητών του Γ1 τμήματος του 9ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης, και από αυτά αντιγράφουμε: “Χιόνι ωραίο πέφτει/ μικρό δαχτυλιδάκι” και “Φεγγάρι στο ποτάμι/ μαργαριτάρια/ τα δάκρυά μου”. Σίγουρα τέτοια δείγματα ποίησης από τα παιδιά ενός δημοτικού σχολείου θα τον ενθαρρύνουν να συνεχίσει μια πορεία που ξεκίνησε ομαδική και τη συνεχίζει τώρα με εφόδια όχι κάποιον κούφιο ρομαντισμό αλλά με επίγνωση του τι παράγει και προωθεί.

ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
“Διάθεση χρειάζεται και όχι κουράγιο. Όταν έχεις τη διάθεση, βρίσκεις και το κουράγιο”, απαντά στο σχόλιο ότι χρειάζεται δύναμη για να βγαίνει στα βιβλιοπωλεία ένα περιοδικό επί 22 συνεχή χρόνια, κατορθώνοντας μάλιστα να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό του.
Σε ένα κείμενο-συστατική επιστολή της “Παρέμβασης” ο Βασίλης Καραγιάννης γράφει: “Ως εκδότης φέρεται 6μελής Εταιρεία Μελέτης Προβλημάτων, αστική εταιρεία μη κερδοσκοπικού λόγου, που σημαίνει πως τα... κέρδη της... επανεπενδύονται στην επιχείρηση και δεν μοιράζονται μεταξύ των εταίρων. Έγινε αυτό από φορολογική υποχρέωση κι απέκτησε έτσι ΑΦΜ και τιμολόγιο για να πληρώνονται τυχόν δημόσιες καταχωρίσεις. Δεν καταβάλλεται ο εισπραττόμενος ΦΠΑ, υπεξαιρείται δηλαδή από το άμεμπτο νεοελληνικό δημόσιο. Αφού υπέστη αλλεπάλληλα πρόστιμα, άμα τω ήρι αρχομένω, υποβάλλεται πλέον φορολογική δήλωση, λευκότερη χιόνος. Τα οικονομικά της βάρη απλά μετακυλίονται στις ωμοπλάτες του ενός, τελικού, μοναχικού, ως συνήθως, κι αγόγγυστου διευθύνοντος”.
Αυτή η τελευταία φράση αποκαλύπτει και ένα κομμάτι της ιστορίας του περιοδικού, που ξεκίνησε, όπως και τόσες άλλες, από μια παρέα φίλων με κοινά πολιτιστικά, πολιτικά και λοιπά ενδιαφέροντα. “Θέλησε ν’ αλλάξει τον κόσμο της περιοχής τουλάχιστον”, αναφέρει στην προαναφερθείσα “επιστολή” ο κ. Καραγιάννης για τα γεννητούρια του περιοδικού, και συμπληρώνει μιλώντας μαζί μας: “Περάσαμε από διάφορες φάσεις. Τον πρώτο καιρό ήταν μια διαδικασία περισσότερο συλλογική. Αργότερα έφυγαν τα πρόσωπα από την Κοζάνη. Άλλοι στη Θεσσαλονίκη, άλλοι στην Αθήνα. Έμεινα μόνος εγώ. Έφυγε ο πυρήνας αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κόψαμε την συνεργασία και την επικοινωνία”.

ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΙΜΟΙ
Ο Βασίλης Καραγιάννης είναι ο παραλήπτης των κειμένων που αποστέλλονται για δημοσίευση στην “Παρέμβαση”. Γελάει όταν τον ρωτάμε αν πληρώνονται οι συγγραφείς - “όχι βέβαια” λέει και προσθέτει και μια... γαργαλιστική λεπτομέρεια άγνωστη στους πολλούς: “Υπάρχουν περιοδικά που... πληρώνονται για να δημοσιεύσουν. Λένε ‘ναι’ στους συγγραφείς αλλά τους ζητούν να αγοράσουν και ορισμένο αριθμό τευχών. Εμείς προσπαθούμε σ’ αυτό το ζήτημα να είμαστε αξιοπρεπείς και έντιμοι. Να τα βγάλουμε πέρα εκ των ενόντων, δηλαδή από τον κύκλο των ανθρώπων που ζουν εδώ, να πάρουμε καμιά καταχώριση κτλ.”. Υπάρχουν και οι καταχωρίσεις κάποιων δημόσιων φορέων και υπάρχουν και οι συνδρομητές και αγοραστές του περιοδικού. Συστήνοντας το περιοδικό ο εκδότης του γράφει: “Τυπώνεται σε 1.500 τεύχη και διαμοιράζεται συνδρομητικώς σε όλη την ελλαδική ενδοχώρα. Εισπράττει ελάχιστες συνδρομές ως ανταπόδοση και προσπαθεί να επιβιώσει με κάποιες καταχωρίσεις δημοσίων οργανισμών - πριν λίγα χρόνια επιβίωνε με την ετήσια μετάκληση λογοτεχνών εξ Αθηνών και την ταυτόχρονη επιδότησή της, που πάντα κάτι άφηνε στα μετακαλούντα περιοδικά. Το πρόγραμμα αυτό του ΥΠΠΟ διακόπηκε, αλίμονο, κι ενισχύονται μόνον... θίασοι εν γένει. Δεν έχει συνδρομητές τον δήμο Κοζάνης και τη ν. αυτοδιοίκηση, διότι, για να γίνει αυτό, πρέπει να συνεδριάσουν και να πάρουν απόφαση τα σώματά τους εν ολομελεία! Τόσον πολύ!”.

“ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΗ” ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
Ίσως να ενοχλούνται και από τα τσουχτερά σχόλια του εκδότη, όπως αυτό στο τεύχος 143 που αναφέρεται στην έκθεση χαρακτικών του Πικάσο στη Θεσσαλονίκη η οποία και είχε σκανδαλίσει κάποιους: “Σταθήκαμε εκεί που στάθηκε κι ο αξιότιμος Γυμνασιάρχης από την τολμηρότητα κάποιων έργων [...] και απαγόρευσε τους άδολους και ως... λευκές περιστερές μαθητές του, με αποτέλεσμα στη συνέχεια να συρρέουν εκεί ομάδι οι δυνάμει αποκλειόμενοι. Τέτοιες διαφημίσεις μάλιστα στα βιβλία, τα έργα στο σινεμά, τις εκθέσεις ζωγραφικής τις εύχεται κάθε δημιουργός. Με μανία επιδιώκω ένα μικρό αφορισμό (κάτι σαν το μικρό αγιασμό της παραμονής των Θεοφανείων) από τον επιχώριο αρχιεπίσκοπο μήπως και δουν θεού και εκδότου πρόσωπο τα κείμενά μου”.
Παραδέχεται ο Βασίλης Καραγιάννης ότι τόσο στην “Παρέμβαση” όσο και σε άλλα κείμενά του στον τοπικό Τύπο δεν μασάει τα λόγια του. “Δεν κάνουμε πίσω, αλλά δεν ξέρω αν αυτό ενοχλεί. Όμως σίγουρα δεν δημιουργεί έχθρες”. Αφήνει πάντως ένα πικρό κατακάθι όταν διαπιστώνει ότι παρά τις συχνές παρεμβάσεις του λίγα αλλάζουν, και έτσι συμπληρώνει: “Θαρρώ ότι τα γράφουμε αλλά πέφτουν στο κενό”.



Αυγ 03, 2008





copyright © 2007

Παρασκευή 4 Ιουλίου 2008

Ισολογισμοί κι α-πεπραγμένα

ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΧΡΟΝΟΥ – ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

Περί Ισολογισμών και Πεπραγμένων
Προς τον κ. Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου
πόλεως Κοζάνης


Αξιότιμε κ. Πρόεδρε

Στην έγκριτον εφημερίδα της πόλεως μας «Θάρρος» του Σαββάτου 28 Ιουνίου, παραμονή εορτής αποστόλων Πέτρου και Παύλου και στην κορυφή της πρώτης σελίδας, διάβασα μια εντονογράμματη με πεζά, είδηση, μετά φωτογενούς φωτογραφίας στελεχών του πνευματικού απαράτ, που θα λέγαν οι παλαιοκομμουνιστές, της πόλεως, ήγουν αντιδήμαρχο πολιτισμού κ.λπ., πρόεδρο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και «ΙΝΒΑ» (ΙΝΒΑ στον καιρό μας εννοούσαμε Ινστιτούτο Βιβλίου και Ανάγνωσης) και της προέδρου της κυρίας ΔΕΤΚ, τους πλέον, κατά τεκμήριο, πολιτισμένους και μορφωμένους ανθρώπους της Κοζάνης. Η είδηση έλεγε πως στην υπό την προεδρεία σας συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου) «εγκρίθηκαν τα πεπραγμένα και οι ισολογισμοί της ΔΕΠΑΚ, «ΙΝΒΑ» και ΔΕΤΚ». Εθαμβήθην! Και οι τρεις επιφανείς κοιτούσαν κάπως στοχαστικά κάπου, δεν ξέρω που, με έντονη κι αθέλητη επίδειξη του κανθού των οφθαλμών τους (η πόζα με εμφανώς τον κανθό δείχνει βάθος και πνευματικότητα, την προτιμούσε πολύ ο αείμνηστος Γ. Ρίτσος στις φωτογραφίσεις του). Στις εσωτερικές σελίδες φυσικά δεν είδα καμιά λεπτομέρεια περί των ως άνω εγκριθέντων πεπραγμένων.
Μήπως θα μπορούσε η εξοχότης σας, τώρα που έγιναν κτήμα του λαού της πόλεως αυτά τα σπουδαία ντοκουμέντα για την τοπική ιστορία και ψηφισμένα δια ειδικής βοής από την σιωπηλή πλειοψηφία του Δημ.Συμβ. τα της ΔΕΠΑΚ και γενικής βοής τα άλλα ως ασήμαντα θέματα, να τα δημοσιεύσετε αναλυτικά στον τοπικό τύπο προς γνώσιν και για τις νόμιμες συνέπειες κυρίως τις πολιτικές. Ετσι να δούμε συνολικά και καταλογάδην ποιο είναι το έργο που έχει διαπραχθεί και εν θριάμβω γίνεται πρωτοσέλιδη είδηση. Αλλωστε είναι και μια, ας πούμε, απαίτηση να μαθαίνει ο λαός, όποιος νοιάζεται δηλαδή, αναλυτικά το έργο αυτών και όλων των οργανισμών σας, όπως γίνεται κατά καιρούς με τους δημόσια δημοσιευμένους απολογισμούς από το Σύνδεσμο Γραμμάτων και Τεχνών και το Σύλλογο Εντοπίων ο «Αλιάκμων» που ακόμα ονομάζεται δυστυχώς, δυσηχώς και τουρκιστί και Τσιαρτσιαμπάς (ωχ!).
Για να μην τους αδικούμε δηλαδή κρίνοντας χωρίς να γνωρίζουμε τι τους γίνεται στην επιφάνεια, στην προφάνεια ή στην αφάνειά τους, να τους επαινούμε ελλιπώς. Οπως λ.χ. στο «ΙΝΒΑ» η ψηφιοποίησή, το έργο και τα οικονομικά του πράγματος, πού τέλος πάντων απαντάται, για την οποία αναφέρθηκε κι ο αθηναϊκός τύπος, έλαβε δε ως απάντηση αφελή ή δι αφελείς.
Επειδή πιστεύω ότι δεν πρόκειται με πρωτοβουλία αυτών των ιδίων να δούμε αναλυτικά τα έργα τους, τα βλέπουμε. όσα, στην πράξη ένα ένα αλλά μετά τα ξεχάσαμε, πολύ δε περισσότερο και της συνακόλουθης αυτών δαπάνης, για να γίνουν και κάποιες στατιστικού λόγου συγκρίσεις, θα παρακαλούσα Υμάς να δώσετε στη δημοσιότητα, ας είναι σιγά σιγά (το θέρος οι εφημερίδες δεν έχουν και τι να γράψουν) τα πεπραγμένα τους. Είναι και πράξη δημοκρατική κι ενάρετος συν τοις άλλοις.
Αν, όμως, μου πείτε «Μολών ιδέ» στο Δημαρχείο, παρότι δεν είμαι και τόσο έξυπνος, αμέσως θα καταλάβω το υπονοούμενο, ότι κάτι κρύβεται και δεν θα προσέλθω εκεί ούτε δια βιαίας προσαγωγής.

ΥΓ.

Οταν διάβαζα την είδηση είδα στο προαύλιο του αγίου Νικολάου κάτι κρεμασμένα σημαιάκια, πολλά, ν’ ανεμίζουν, σαν εκείνα που παλιά βάζαμε στα ποδήλατα, η δε κανονική πλατεία ήταν γεμάτη με κόκκινες σημαίες. Κάτι μαθητές γιόρταζαν τα 40 χρόνια της ΚΝΕ και τα 90 του ΚΚΕ. (Τι μαθουσάλες μαθητές διαθέτει αυτός ο ευαγής κι εθνωφελής οργανισμός!) Επειδή σημαιοστολισμός ναών έχουμε συνήθως όταν εορτάζει ο πολιούχος, ρώτησα κι έμαθα τι τρέχει: την αυριανή εορτάζει ο ελέω θεού μητροπολίτης του ναού και των περιχώρων ναών της μητροπόλεως. Σιγά τον πολυέλαιο, είπα ένδον, αλλά εντός του ναού ήταν ανημμένοι όλοι οι πολυελαίοι! Εθαμβήθην εκ νέου και κατεπλάγην ως άλλος Ιωσήφ ορών κ.λπ. Σκέφτηκα πως όταν εορτάζει ο Δήμαρχος κ. Πάρις (ομηρικά και ως Ελληνότροπος ανήρ) ή Πάρης Παρασκευάς άρα της αγίας Παρασκευής, δεν βλέπω το Δημαρχείον να σημαιοστολίζεται, του αγίου δε Γεωργίου που εορτάζει ο κ. Νομάρχης, το Νομαρχείον εν αιδήμονα σιωπή σιωπά. Το Περιφεριαρχείο δεν μ’ ενδιαφέρει γιατί εκεί είναι διορισμένος δεν είναι αιρετός ο άρχων του, όπως οι προηγούμενοι και την μόλις περασμένη εορτή του, Ανδρέου του Πρωτοκλήτου περιφερειάρχου Δ. Μακεδονίας επί Ν.Δ., την είδα τελουμένη σε μια νεανική παμπ. Εκεί τις άλλες ώρες συχνάζουν νεαροί και νεαρές με όλα τα συμπαρομαρτούντα της ατίθασης νεότητάς τους (ωραία όντα εξώστηθα κι ομφαλοεπιδεικνύοντα κι όχι ομφαλοσκοπούντα, με τη νοερά προσευχή δηλαδή κατατριβόμενα, συνήθως δε φουμάροντα και πίνοντα αμέτρως). Στη ανωτέρω γιορτή μέχρι και δεσποτάδες μπαινόβγαιναν! Δεν ορρωδούν προ ουδενός χώρου και τρόπου, οι θεοαφιλότιμοι άγιοι.
Κύριε, με τι απύθμενη ματαιοδοξία γεμίζεις τα θυλάκια των λειτουργών Σου, για να δοκιμάζεις την ταπεινότητά τους εννοείται. Με τοιούτους τρόπους εορτάζουν τα ονομαστήριά τους, και καλά κάνουν, κι ας έχουν χρόνους πολλούς, ότι «βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόκευτος».
«Ο Παράδεισος είναι μακριά» ακόμα.
-Αμήν.

Παραμονή Κοσμά και Διαμιανού των Αναργύρων ιατρών
Ο ελέω ενοικίου επί της Χ. Μούκα 1 και Ειρήνης γωνία
Β. Π. Καραγιάννης

"Ο Μάης του 68" κι ο Ιουνιος του 2008

Για όσους πήγαν να πιάσουν το «Μάη του ‘68», Ιούνιο μήνα του 2008

Του Β. Π. Καραγιάννη

Ο Μάης του Συνασπισμού
κι ο Μάης του Δημαρχιασμού
Ηγουν ποίημα μετα-μαγιάτικον
κάπως σαν το ομώνυμο ψάρι, αλλά μπαγιάτικον

- Ας πρόσεχα!
Τι το ήθελα κι εγώ μαζί με κάτι άλλα νούμερα της εποχής και του τόπου μας, που ζουν τη διαρκή επανάσταση του ανολοκλήρωτου, να πάρω μέρος, ακροατής, σε δύο συναπτές κι εννοείται θλιβερές, εκδηλώσεις-μνημόσυνα στα σαράντα (όχι μέρες) αλλά χρόνια, που έγιναν στην πόλη μας εις ανάμνησιν, λέει, του «Μάη του ‘68», που διεξήχθη κάποτε στο Παρίσι και φέτος σ’ όλον τον κόσμο τελούνται τα σαραντάχρονα του. Τέλος πάντων. Υπήκων στο κομματικό μου δέον -ότι εκτός από αριστερόχειρ είμαι κι αριστερός κατά δήλωσιν και μάλιστα της πολιτισμένης εκδοχής της· που το βρήκα αυτό το σόφισμα για να διακρίνομαι από τη θολούρα της- ήμουν κι εγώ εκεί στο Εργατικό Κέντρο της πόλεως Κοζάνης, Ν. Πλακοπίτη τόσο. Να και ένα σεβαστό όνομα γνήσιου αριστερού, κάποτε κομμουνιστή και πατριώτη, κι όχι σαν αυτά τα κομμουνιστο-αραχνούφαντα κι αριστεροφανή, επιβλαβή στην ιδεολογική πανίδα και καθημερινή πολιτική πρακτική, όντα, τα οποία επιβιώνουν εισέτι στις μέρες μας, ως κακέκτυπα αντίτυπα βιβλίων. Τώρα μάλιστα που η κερδοσκοπική ληστοκρατία κατέβηκε από τα βουνά, χώθηκε μέσα μας, χτυπά παντού και τ’ αρπάζει από τους πάντες.
Η πρόσκληση που δεν υπήρχε, έγραφε πως η οργάνωση του ΣΥΝ Κοζάνης αλλά και του θεωρητικού «Ιδρύματος Ν. Πουλαντζάς» ανυποστάτου εδώ, μας καλούσαν εκεί δια τα περαιτέρω. Οχι, δεν ήξερε μέχρι που μπορεί να φτάσουν οι θεωρητικοί απόγονοί του, ο σαλτάρας στη μαύρη τρύπα της ιδεολογίας του, μικρός στα χρόνια αλλά και μέγας διανοητής, από τον 13ο η μήπως 7ο όροφο της πολυκατοικίας στο Παρίσι.
Μάης ’68, η εξέγερση, η φαντασία, στην εξουσία και άλλες λέξεις άδειες από κάθε περιεχόμενο σήμερα, που τις άκουγα μ’ αυτί κουφού. Δεν μ’ ενδιαφέραν παντελώς. Τότε τι ήθελα εκεί;
Φορές θέλω να νιώθω ακόμα μαζί με τ’ απομεινάρια μιας προσωπικής και συντροφικής σχέσης, χωρίς να προσδοκώ και καμιά συνέχεια, αλλά επί το πλείστον μια επιμήκυνση και διαιώνιση, ει δυνατόν, των ενθυμήσεων, δηλαδή των άλλων μας καιρών που πέρασαν· ό,τι μας έφυγε το κυνηγάμε ως διαφεύγουσα χίμαιρα και μας κυνηγά ως θεριεύουσα τύψη.
Είχα όμως την πρόνοια να καθίσω κοντά στην πόρτα εξόδου και πάντα λυτρωτικής φυγής, από τη ολιγάνθρωπη έως θρήνου, σύναξη μνήμης και το ‘σκασα με την ώρα μου, μόλις δηλαδή τέλειωσε το ανεκτό για κάθε νομιμόφρονα ακροατή ομιλιών, διάστημα της μίας ώρας και πέντε λεπτών, βάλε και την έως μίση ώρα καθυστέρηση έναρξης.

Στο Κέντρο Εργατών Κοζάνης απέραντη η μοναξιά της ιστορίας
κοιτούσε το λυμφατικό ακροατήριο που έκανε το παν να μη νυστάζει
άκουγε τροτσκιστές κι αριστερούς αλλά της «πολιτισμένης πορείας».
-Τι θέλω σ’ αυτό το μνημόσυνο του άδειου εν γένει τι με νοιάζει

τι έγινε το Μάη του ’68, όταν διέσχιζα αμέριμνα την Γ’ Γυμνασίου
ασήμαντος σώμα και σκέψη και σε πεζό το Σαίξπηρ μελετούσα
κι ενώ διεθνώς έριχναν την εξέγερση στην αρμοδιότητα μουσείου
εγώ στα “Ρόδινα ακρογιάλια” του Αλέξ. Παπαδιαμάντη κολυμπούσα.

Τέλος α’ ημιχρονίου

***
Κι ενώ όλος ο καλός κόσμος της πόλεως ήταν επί της τηλεοράσεως και παρακολουθούσαν τον ημιτελικό Γερμανίας - Τουρκίας μας κάλεσε η γλυκεία δημοτική μας αρχή στην ακόμα γλυκύτερη αυλή του Μουσείου Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας, στο κέντρο της οποίας ανθεί και θάλλει το βρομόδεντρο, σε δεύτερη κατά σειρά τοπική δράση υπέρ του «Μάη του ‘68». Ηδη το πράγμα οδηγούνταν στο κωμικό. Δεν ήταν επανάληψη της εκδήλωσης για να τα μάθουμε κάπως πιο εμπεριστατωμένα εκείνα τα βαρετά πλέον πράγματα· εδώ ήταν διαφορετικά και πλέον φανταχτερά κι αεράτα, άσχετα αν κινούνταν σε ομόκεντρους τρόπους κι ανθρώπους. Δεν έφτανε η μία χρειαζόμασταν δύο εκδηλώσεις σ’ αυτήν την πόλη που την αγαπάμε όλοι.
Ακουγα στην αρχή ήσυχα αλλά μετά από λίγο εντελώς ανήσυχα τα ίδια πράγματα που άκουσα και πέρσι στην ίδια αυλή αλλά σε άλλη θέση· ιστορήματα εντελώς βαρετά, βαθύτατα συντηρητικά μ’ επίχρισμα προοδευτικού κονιάματος. Κάτι το ψεύτικο, το κυμβαλο-αλλαλάζον, διατυμπανιζόμενο στο νυν, στο παρελθόν και στο μέλλον του τίποτα. Πήγα για μαλλί λόγου και ασφυκτιούσα από το κούρεμα του παραλόγου και της ασημαντότητας της θεωρίας, την κενότητα της ιστορικής διήγησης· του Σοφοκλή το: «Λέγε αφού χαίρεσαι τα ίδια σου τα λόγια» στην «Ηλέκτρα» έπαιρνε και έδερνε τη λογική και αντοχή μας.
Κι αυτά να λέγονται με τις ώρες, που όταν είναι ανούσια πολλαπλασιάζουν το ειδικό βάρος της ανίας τους. Χωρίς να έχουν επίγνωση διοργανωτές κι ομιλητές, περί τίνος ακριβώς επρόκειτο, κορυβαντιούσαν πάνω στην αντοχή και στη κοινή, την κοινότατη νοημοσύνη μας, επενδύοντας σε μια βαρετή εκ του λόγου αυτού αριστεροσύνη του γλυκού νερού. Δεν μπορεί αυτά τα πράγματα να αξιώνουν την προσοχή μας, όσο σεβάσμια κι αγαπητά κι αν είναι τα εκφέροντα στόματα. Η προσέλευση κόσμου «έφτιαξε» εν γένει το διοργανωτήριο είδος ανθρώπων κι εδώ είμαστε. Ιχνος δροσιάς από πουθενά, πολύ δε περισσότερο δίοδος διαφυγής. Μόνο με κάτι κεραμίδια κατερειπωμένου, παραδοσιακού συνόρευε η πλάτη μας, αλλά η διαφυγή από εκεί προϋπέθετε ικανότητες, αισθητική κι ευαισθησία κεραμιδόγατου. Είχαμε εγκλωβιστεί στο ακριβώς αντίθετο μέρος της ελευθερίας μας. Ούτε προς διούρησιν, αν ήθελες να πας το μπορούσες ατιμωρητί, δηλονότι χωρίς τη γενικότερη προσοχή πάνω σου και στην ανάγκη σου, που να έφευγες κιόλας, αφού θα έπρεπε να περάσεις μπροστά από το πάνελ· αχ τι μελιστάλαχτο όρο που χρησιμοποίησα! Δεν είχα ποτέ την εύνοια της τύχης να βρεθώ σε ένα τηλεοπτικό ή ζωντανό επί γης και τραπέζης έστω και χαμαί, σε παρόμοιο άθροισμα νοματαίων, να πω και εγώ την μπαρούφα μου, να αξιώσω να γίνω δημόσιο πρόσωπο κι ας αποσπάσω και τη χλεύη. Να γίνω με ένα λόγο αναγνωρίσιμος σύντροφος, ένα από τα βασικά συνθήματα του Μάη του 2008.
«Η αυθάδεια είναι το νέο επαναστατικό όπλο», «Το δάσος προηγείται του ανθρώπου, η έρημος ακολουθεί», «Αλλάξτε τη ζωή, αλλάξτε τις οδηγίες χρήσης», «Μη με απελευθερώνεις θα το φροντίσω ο ίδιος», «Μην παίρνετε το ασανσέρ, πάρτε την εξουσία», «Αν έχουμε μια ελπίδα τη χρωστάμε σ’ αυτούς που δεν έχουν πια καμιά».
Αντιγράφω κι ένα τραγούδι του τότε:
Για δες. 12 χρόνια ήδη
που είμαστε μαζί, σχεδόν παντρεμένοι
Και ο μικρός Πιέρ, το όμορφο δώρο
Ο χρόνος περνά γρήγορα, ταξιδεύει
Και ο Μάης του ’68 είναι τραγούδι από μια άλλη εποχή
Για δες, 12 χρόνια ήδη
Ημασταν τρελοί, αδιαφορούσαμε
Για τον κόσμο όλο, τους παντρεμένους
Τη χλιαρή δημοκρατία
Και ο Μάης του 68, για μένα είναι το ‘Σ’ αγαπώ»
Μια μόνον λεξη «Σ’ αγαπώ»

Για δες θυμάσαι
Την οδό Bac, το οδόφραγμα
Και σε πήγα σπίτι μου
Την ώρα που κάναμε έρωτα
Ανθρωποι φώναζαν, έτρεχαν
Μια όμορφη Ρολλς-Ρόυς καιγόταν
Εκείνη η μουσική στο ραδιόφωνο

Για δες 12 χρόνια ήδη
Που είμαστε μαζί, σχεδόν παντρεμένοι
Και ο μικρός Πιέρ είναι αντιρρησίας
Ο χρόνος περνά γρήγορα ταξιδεύει
Και ο Μάης του 68, είναι τραγούδι από μια άλλη εποχή
Για δες, 12 χρόνια ήδη
Για να το γιορτάσουμε, σε βγάζω για δείπνο
Στην οδό Bac, ένα εστιατόριο
«Στο οδόφραγμα», μπαλάντα
Και από κείνη την εποχή για σένα και για μένα
θα μείνει μια μόνο λέξη «Σ’ αγαπώ».
(Τραγούδι του Gilbert Becaud σε στίχους Pierre Delanoe)
Αυτά άκουγα; Οχι βέβαια. Αυτά κι άλλα παρόμοια περιέχονται στο ημερολόγιο της ΑΥΓΗΣ και του ΣΥΝ έτους 2008. Μόνο από κει να έπαιρναν οι ομιλητές θέματα και αναφορές, θα μας έσωζαν από την πλήξη και τη συνακόλουθη «Θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη».

Στην αυλή με τη νύχτα να πέφτει και την Τουρκία να ξεσηκώνεται,
το βρομόδεντρο διεγερμένο να παρατηρεί με προσδοκία τα θηλυκά
λίαν θερινώς ενδεδυμένα κι η ατελέσφορη επιθυμία να απλώνεται·
λέγανε, άκουγαν, έπλητταν, χτίζαν θεωρίες με κατεδαφίσεως υλικά.

Τα νεαρά παιδάρια που παίζανε κυνηγητό στη διπλανή αλάνα
αδιάφορα εντελώς για τους μεσήλικες και άνω που ομιλούσαν
-Για σας τα λέμε ηλίθια μειράκια που τρέφεστε μ’ όνειρα πλάνα!
Αλλά αυτά ακόμα πιο αδιάφορα την νεότητά τους διαλαλούσαν.

Λίγες μέρες αργότερα διάβασα στις εφημερίδες μια θριαμβευτική καυχησιολογία περί της μεγάλης επιτυχίας της εκδήλωσης που έγινε στην αυλή των ιστορικών ενθυμημάτων και κατέληξε αυλή των «μαγιάτικων» ημών θυμάτων. Δηλώνω, και προς τούτο έχω και υπεύθυνη δήλωση από δύο τρεις συμπολίτες αν χρειαστεί να τις καταθέσουμε στο πλημμελειοδικείο της τοπικής ιστορίας, πως ζήσαμε κάτι το «εφιαλτικό» καθότι σε μια εκδήλωση, ύμνος υποτίθεται στην ελευθερία, την εξέγερση, το αυθόρμητο βιώσαμε εγκλωβισμένοι σε μια φυλακή ανθρώπων και ομιλιών δυσβάστακτη από ένα σημείο κι ύστερα. Κατα-πληκτική, αδιάφορη επί της ουσίας της, κουραστική σε διάρκεια και με μόνο σύντροφο το δυσάρεστο αίσθημα ότι δεν μπορούσαμε να φύγουμε εγκαίρως!
«Ολα είναι ένα ψέμα» τραγούδησε ο Στ. Καζαντζίδης κι έγραψε η αοίδιμος Ευτυχία Παπαγιανοπούλου, άρα και «Η Ιστορία είναι ένα ψέμα στο οποίο συμφωνούμε όλοι», όπως έγραψε ο Βολταίρος. Το μνημόσυνο του Μάη του ‘68 που επισυνέβη εις τα καθ’ ημάς ιδεολογικά μποστάνια της πόλεως, όπου η αντί των αυθεντικών εισαγμένων φρούτων εκείνης της ανατρεπτικής εποχής, ευδοκιμεί η υδροπεπονική προπέτεια παντογνωστών, ημιμαθών ή βλακομαθών εν είδει. «Η κουλτούρα είναι σαν τη μαρμελάδα, όσο λιγότερη έχεις τόσο πιο πολύ την απλώνεις» έλεγε ένα σύνθημα από εκείνο το Μάη. Αυτοί συνήθως παρακολουθούνται κατά πόδας από (θ)εσμούς κομματικών και δημοτικών χάνων, ήταν μια πράξη πολιτικής ευήθειας, όσες δε αγαθές (καθόλου δηλαδή) διαθέσεις κι αν είχαν, ακυρώνονταν από την ασημαντότητα (δεν μπορούσε δυστυχώς να είναι κι αλλιώς) του είδους διάπραξης.
Λήξη του αγώνος και η Τουρκία μας έχασε (όπως κατά βάθος ευχόμασταν όλοι) αλίμονο!


ΥΓ. 1 - Ας προσέχαμε εκ νέου!
ΥΓ. 2 Αξιότιμοι κύριοι διοργανωτές ομιλητές κ.λπ. για να έχουμε καλό ρώτημα και για να μην γίνεται «Πολύ κακό για τίποτα» πότε σας παρακαλώ θα μας καλέσετε για να εξεγερθούμε κι εμείς γιατί: «με τραλαρό και τραλαρά /και τραλαραλαρέλια» (Σαίξπηρ) χαϊρι δε βλέπουμε.

Σάββατο 28 Ιουνίου 2008

Εαρινά υστερόγραφα

“Ακόμα αυτή την άνοιξη...”

Με ρυθμό ένας κάθε βδομάδα, οι καλλιτέχνες του εικαστικού λόγου πέρα-σαν κι αυτήν την «Εικαστική δημοτική άνοιξη («Ακόμα αυτή την άνοιξη ραγιά-δες ραγιάδες (ζωγράφοι)...») από το επαρχιώτικα ανώνυμο, αλλά λειτουργικό, έστω, εκθετήριο χώρο του Δήμου κοζανιτών. Στη λογική πάντα της καλλιτεχνικής ξεπέτας για να περάσουν όλοι να τελειώνουμε, οι δύσμοιροι καλλιτέχνες ανεβοκατέβαζαν τα έργα τους στα γρήγορα δίκην σκηνικών αποτυχημένης παράστασης. Κάτι το εντελώς ασυλλόγιστο από τους διορ-γανωτές κι ακατανόητο για τους ...διοργανούμενους. Ο κ. Νίκος Σαχίνης (Καστοριανός στην καταγωγή) μάλιστα αφίχθη από την Ιταλία με ενδιαφέρου-σες εικαστικές απόψεις και πίνακες, για μια βδομάδα! Το ολιγοήμερο ακυρώνει τις καλύτερες των καλλιτεχνικών προθέσεων. Κανείς εκθεσιακός θεσμός που σέβεται την τέχνη και τους “δούλους” της, δεν κρατά στη δημοσιότητα λιγότερο από 15 μέρες τους εκθέτοντας σ’ αυτούς. Οπως λ.χ. η Στέγη Φιλοτέχνων Φλώρινας, που είναι καθ’ όλα σοβαρό σωματείο, κρατά τις εκθέσεις τουλάχιστον για ένα εικοσαήμερο. Τελευταία η έκθεση του ζωγράφου Κώστα Ξαν-θόπουλου.
***
Τη σκυτάλη του ζωγράφου εκεί πήρε ο φωτογράφος Χάρης Κωτσίδης από το Εμπόριο Εορδαίας σε έκθεσή του με τίτλο «Ομφάλιοι Τόποι». Εξοχος φωτογράφος της άψυχης και μικρής λεπτομέρειας στα πράγματα γύρω του, κυρίως της φύσης στο πέρασμά της· εκεί σταματά, απομονώνει τη λεπτομέρεια τους, τα κοιτά και τα δίνει λόγο.
***
Στον προθάλαμο της Λέσχης Αξιωματικών Φρουράς Κοζάνης (τι κα-μπανιστός τίτλος γεμάτος με ψευδαι-σθήσεις ιστορικές και πραγματικές), ο κύριος ζωγράφος Ε. Βαρλάμης εξέθεσε επί τριήμερον (στην πρόφταση δηλαδή) μια σειρά από κάτι σαν αγιογραφίες. Κύριος διοργανωτής του η ευρεία Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας που επιδίδεται ευδοκίμως στην προβολή εικαστικών ασημαντοτήτων, η μητρόπολη Σερβίων και Κοζάνης, αυτό έλειπε, η νομαρχία, το ΕΒΕ και άλλα επίσημα δημόσια θύματα. Σκοπός της έκθεσης να πουληθούν οι πίνακες και το αντίτιμο τους να πάει στο να κτιστεί ένα σπίτι στο καμένο χωριό Γούμερα Ηλείας. Τι σοφίζεται ο άνθρωπος, ο πάσα ένας κι όχι μόνον οι καλλιτέχνες, προς δόξαν, λόξαν και προβολή τους, με το αζημίωτο! Εχω την εντύπωση πως ο Δήμος Κοζάνης έλειπε απ’ αυτόν τον συμφυρμό κι αυτό με παραξένεψε ευχάριστα. Πως το ‘παθε; Στο ισόγειο του κτιρίου της Νομαρχίας ακόμα υπάρχει μια θλιβερή μεγαλο-αλεξανδρινή γλυπτική μνημειακή σύνθεση του ανωτέρω καλλιτέχνη, που προκαλεί ακόμα και το μη φιλότεχνο. Ως σύλληψη και τοποθέτηση είναι κάτι το νοσηρό, ως έργο έως και γελοίο. Πόσο κόστισε άραγε και ιδίως γιατί στήθηκε; Περιμένουμε επ’ αυτού την απόλυτη σιωπή των ασχέτων που το ενέκριναν γενικώς.

Υπουργείο Μκδνς-Θρκς
δημόσια ...εκθετημένο

Στο Λαογραφικό Μουσείο Koζάνης διεξάγετο έκθεση φωτογραφίας με θέμα: Σκαπανείς του Τεχνικού Πολιτισμού. Φωτογραφίες από το αρχείο της ΔΕΗ της επιχείρησης δηλαδή στις ηρωικές εποχές των Λιγνιτορυχείων. Στην έναρξή της υπήρχαμε καμιά 15ρια νοματαίοι· περισσότερες κι ωραιότερες ήταν οι υπάλληλες του Μουσείου και δύο συνδικαλιστές της ΔΕΗ ως κατά συνδικαλιστική ύλη, αρμοδιότατοι! Εντελώς υπηρεσιακό κτύπημα καλλιτεχνικής κάρτας ετούτη τη φορά από το Υπουργείο Μ-Θ και το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, το οποίο όμως, τόσο ωραίες εκθέσεις διοργανώνει στη έδρα του στο λιμάνι. Ο κ. γενικός του Υπουργείου να εκθειάζει κάπως εμετικά τις πολιτιστικές ευαισθησίες του προϊσταμένου του Υπουργού. Μην τρελαθούμε! Από τον κ. Ζαχόπουλο αν κρίνουμε, καταλαβαίνουμε σε τι μήκη, πλάτη και βάθη ευαισθησίας κινείται ο υπαρκτός πολιτισμός των κρατούντων και συνήθως των συν αυτώ, αυτόν παρακρατούντων. Λόγια κούφια, υπηρεσιακών αυλοκολάκων. Η πρόσκληση για τα εγκαίνια από το Υπουργείο μας ήρθε μετά από μια βδομάδα! Η Εκθεση, απ’ όσα είδαμε, ανάξια περαιτέρω καλλιτεχνικού σχολιασμού. Το Υπουργείο Μ-Θ συστήθηκε για να διατηρήσει αλώβητο το όνομα της Μακεδονίας από τους άρπαγες γείτονες, τους πεινασμένους για ιστορία, ύπαρξη κ.λπ., και για να κάνει εκδηλώσεις πολιτισμού. Ούτε στο πρώτο τα κατάφερε αλλά όχι από αποκλειστική του ευθύνη ούτε στο δεύτερο τα καταφέρνει από δική και μόνο ανικανότητα κι από τη θλιβερή ημετερότητα που πάσχει, όπως φυσικά κάθε καλή εξουσία, που επανδρώνεται στις λεπτομέρειες της συνήθως από κατώτερης υπαστάθμης «πνευματικά» στοιχεία και τέρατα.

Τέτοια τιμή «τιμή» δεν έχει!

Ο Δήμος Κοζάνης ...τιμά, λέει τα τέκνα του. Μεγάλα λόγια, δηλαδή λόγια της πλάκας. Ετσι για μια ακόμα φορά έγινε εκδήλωση αφιερωμένη στον σημα-ντικό και μόνο κλασικό δυτικομακεδόνα συνθέτη Γιάννη Δόδουρα (1917-1941). Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται εκδήλωση γι αυτόν παρότι οι συντελεστές της δηλαδή οι μουσικοί, οι χορωδίες, έκαναν σωστά την δουλειά τους· ο εισηγητής ιατρολόγιος κ. Στράτος Ηλιαδέλης πρότεινε να γίνει κάποτε μια ηχογράφηση των έργων του. Προς γνώση του και μόνον, η σκέψη για την εκδήλωση στον Γ. Δόδουρα που ρίχτηκε εν πλω από Πάτμο προς Πειραιά, Αύγουστος του 2007, με σοβαρούς παράγοντες του συλλόγου ιεροψαλτών Ιάκωβος Ναυπλιώτης, εκεί ακριβώς απέβλεπε. Μάλιστα στην πρωτη πορεία της είχαν βρεθεί οι συντελεστές του πράγματος μέχρι κι η χρηματοδότηση. Στην συνέχεια υφάρπαξαν τη σκέψη διάφορα πνευματικώς ασήμαντα κι ανερμάτιστα όντα, την ευνούχισαν αφού την έφεραν στα μέτρα της απελπισίας τους, δηλαδή στα μέτρα της τοπικής Αποκριάς και της πνευματικής κωμωδίας. Ηταν μια διή-μερη εκδήλωση για τον πρόωρα χαμένο κοζανίτη δημιουργό και ταυτόχρονα κάτι σαν μια ύβρη στη μνήμη του κλασικού συνθέτη ο αποκριάτικος τρόπος ενθύμησής του. Τα ίδια και ακόμα τρεις κωμικο-χειρότερα γίνονται για να τιμηθεί η μνήμη του Χέρμπερτ Φον Κάρα-γιαν (έλκει την καταγωγή από την περιοχή Κοζάνης ο προπροπάππος του) από διάφορους αβαρείς τύπους και συλλόγους έτσι για του λόγου το φαίνεσθαι. Αυτό είμαστε και το διαλαλούμε, μια εντελώς θλιβερή επαρχία.

Βραδιές ποιήσεως κατά συρροήν

21η Μαρτίου στην Κοζάνη και στο Λαογραφικό της μουσείο. Η επίσημη (με την έννοια ότι γίνεται από κείνους, που τους ενδιαφέρει επί της όποιας ουσίας διαθέτει το πράγμα) εκδήλωση για την παγκόσμια ημέρα ποίησης έγινε από το Σύνδεσμο Γραμμάτων και Τεχνών τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση (χορηγός), το Συνεταιριστικό Βιβλιοπωλείο και το περιοδικό Παρέμβαση. Διάβασαν διάφοροι κύριοι και κυρίες σε μια εκδήλωση με κεντρικό θέμα “ΑνωΚατωΔυτικομακεδονική ποιητική σαλάτα”.
Ανοιξαν τη βραδιά οι άρχοντες πρωτοψάλτες κ.κ. Αναστάσιος Κτενίδης του Αγίου Γεωργίου Κρανιδίων, Δημήτριος Δασκαλόπουλος Αγίου Γεωργίου Κοζάνης, Αθανάσιος Καρανάνος αγίου Γεωργίου Α’ ΣΣ. Ακολούθησαν στο ποιητικό «λογείον» ο Ευαγ. Καραπάτσιος, αντι-δήμαρχος Κοζάνης με το ποίημα του Αρη Αλεξάνδρου «Θα επιμένεις. Ο ηθοποιός Στάθης Νατσιός διάβασε του ποιητή Κώστα Καναβούρη εξαιρετικόν μακροσκελές ποίημα· ο Θανάσης Καλιανιώτης, ένα ποίημα του άλλοτε μαθητή του Δημοτικού σχολείου Αιανής Αντωνίου Κύρινα νυν μεγάλου, η δε κ. Μαρία Μπρέτσα, φιλόλογος, το ποίημα του Μιχ. Κατσαρού «Αντίθετα».
Μετά απ’ αυτά οδηγήθηκε στο έδρα-νο απαγγελίας ο κ. Μάκης Μπελιάς μεταβατικός γραμματέας του ΣΥΝ Κοζά-νης και μόνιμος στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, με του Κ.Π. Καβάφη «Τη συνοδεία».
Ο Νομάρχης κ. Γ. Δακής μετά της συζύγου του, κατά το μέσον της ποιη-τικής διαδρομής αφιχθείς και κατευθείαν στο απαγγελτικόν λογείον αχθείς, Κ.Π.Καβάφη κι αυτός απήγγειλε.
Ο Μάκης Καραγιάννης διάβασε Τάσο Λειβαδίτη, ο Τάσος Αναστασό-πουλος, ιατρός εργασίας στη ΔΕΗ, γενικά Μ. Μπρεχτ, η Ρίτσα Γκουρτζιούμη της Μάτσης Χατζηλαζάρου το «Μελαχρινό έρωτά» της· εκ μέρους του Συνδέσμου Γραμμάτων και Τεχνών ο Βαγγέλης Σιαμπανόπουλος, διάβασε ποίημα του Π. Νερούντα. Η κ. Παναγιώτα Παρασκευά από το Μεσόβουνο Εορδαίας διάβασε με έμφαση ένα δικό της ποίημα, αφιερωμένο στο ολοκαύτωμα του χωριού της (1943)· η Ελευθερία Παπαδοπούλου την εξαίσια «Φούγκα του θανάτου» του Τσέλαν σε δύο γλώσσες εκτέλεσε. Η δασάρχης κ. Τσιμηνάκη Ανα-στασία είπε λόγον δασικόν για τη μέρα, δασοπονίας, ο Κώστας Δάλλας ένα ποίημα εξέγερσης του Δραμινού ποιητή Αλέξανδρου Αραμπατζή. Η κ. Σίσσυ Τσιομπάνου, με το ωραιότερο (προσω-πική θέση) ποίημα της βραδιάς, του Νίκου Καρούζου «Ρομαντικός επίλο-γος». Ο νεαρός και με ορμητική άποψη ποιητής Κώστας Ποζουκίδης (φοιτητής αγγλικής Φιλολογίας Α.Π.Θ.) δύο ερω-τικά, δικά του είπε (έφερε και σεμνό σκουλαρίκι). Ο καθηγητής φυσικής Γ. Ξάρχης, είπε το «Συνέδριο» του Αρι-στοτέλη Νικολαϊδη· η Κατερίνα Μαυ-ροδή διάβασε το ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού «Η Διαθήκη», ο δε κ. Βίλδος κάτι δικό του και όπως πάντα, ηθικά παραινετικό.
Σε όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης διέκοπταν με τα δικά τους περάσματα στη μουσική ο σπουδαίος μουσικός Γ. Τζούκας (πιάνο) διευθυντής του δημοτικού Ωδείου Κοζάνης και η ωραιοτάτη κ. Αννα Παπαδοπούλου με το κλασικό τραγούδι. Παρόντες εν σιωπή ο Αντιδήμαρχος καθαριότητος της πόλης κ. Γ. Παπαγεωργίου και ο πρόεδρος του συλλόγου των Κασμιρτζήδων κ. Γιάννης Πλόσκας Τέλος.
***
Την Κυριακή 23 Μαρτίου, ελαφρώς αλλά νομίμως, ετεροχρονισμένα έλαβε χώρα βραδιά ποίησης στη Βιβλιοθήκη Πτολεμαϊδας με διοργανωτή την ακάματη Απαγγελτική Ομάδα Καϊλαρίων. Διάβασαν όποιοι από τους παρευρισκόμενους ήθελαν αλλά και πρόλαβαν να πάρουν από το τεντωμένο σχοινί, όπου ήταν κρεμασμένα με μανταλάκια, φύλλα με ποιήματα. Το θέμα ειδικό «Η ποιητική της Ποίησης». Εύγε δέκα! Διευθύντρια του όλου η κυρία ποιήτρια Ολγα Ντέλλα.
***
Στα Γρεβενά εντελώς εκπρόθεσμα, την 16η Απριλίου, η Δημόσια Βιβλιοθήκης της (ναι τα Γρεβενά έχουν ωραιότατο κτίριο Βιβλιοθήκης), ο Δήμος Γρεβενών και η ΔΕΠΕΓ, θυμήθηκαν τη μέρα ποίησης η οποία αφιερώθηκε στον εκ Δεσκάτης (...Δεσκατιώτη τον έγρα-φαν, τι φρίκη!) ωραίο ποιητή Χρήστο Μπράβο (1948-1987). (Πατρίδα των απόντων/ Οι φράχτες/ κ’ οι φωλιές των/-βράχων/ κρατούν ακόμα/ βογγητά./ Ο χρόνος μετριέται/ με Ψυχοσάββατα). Εισηγητής με ένα λίαν εμπεριστατωμένο μάθημα ποιητικής, ο καθηγητής της φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων κ. Γ. Μότσιος. Απήγγειλε ο οικείος από το Γ΄Πρόγραμμα ηθοποιός Κ. Γιαλίνης με φωνή που έκανε ύλη ανα-τριχίλας το ποίημα και η γλυκεία απαγγέλτρια ηθοποιός, Ανθή Λιάκου. Περί του αυτού ποιητού και με τον τίτλο «Εμφύλιος λώρος» εγένετο (12-4-2008) και στην αρχαία Αιανή της σήμερον, παρόμοια εκδήλωση με ομιλητή τον φιλόλογο, ποιητή και κριτικό λογοτεχνίας, σε όλα άριστος, Θανάση Μαρκόπουλο.
***
29 Απριλίου 75 χρόνια από το θάνατο του Κ.Π.Καβάφη (την αυτή ημέ-ρα η γέννηση και ο θάνατός του) στο ανώγειον του ΑRΤ καφέ προσήλθαν αυθορμήτως οι βαρεμένοι με τον Καβάφη και κατέθεσαν ό,τι καβαφικό τους κατέβαινε. Επιναν δε όλοι τους διάφορα ποτά, κάποιοι μάλιστα από εκείνα «τα δυνατά της ηδονής» δηλαδή μπύρες Μακ-φάρλντ! Σιγά τα ωά...



Θεσσαλονίκη - Αθήνα

Τελόγλειον καθίδρυμα Θεσσαλονίκης και έκθεση χαρακτικών του Πικά-σο, ενότητα suite 347. Τη γυρίσαμε σχεδόν τρέχοντας και σταθήκαμε εκεί που στάθηκε κι ο αξιότιμος Γυμνασιάρχης της Θεσσαλονίκης κι έφριξε από την τολμηρότητά κάποιων έργων- την κόχη δηλαδή με τα χαρακτικά με πρωταγωνιστή έναν ματάκια ρωμαιοκαθολικό Αρχιεπίσκοπο- και απαγόρευσε τους άδολους κι ως ...λευκές περιστερές μαθητές του, με αποτέλεσμα στη συνέχεια να συρρέουν εκεί ομάδι οι δυνάμει αποκλειόμενοι. Τέτοιες διαφημίσεις μάλιστα στα βιβλία, τα έργα στο σινεμά, τις εκθέσεις ζωγραφικής τις εύχεται κάθε δημιουργός. Με μανία επιδιώκω ένα μικρό αφορισμό (κάτι σαν το μικρό αγιασμό της παραμονής των Θεοφανείων) από τον επιχώριό αρχιεπίσκοπο μήπως και δουν θεού κι εκδότου πρόσωπο τα κείμενά μου.
*
Αθήνα Νίκος Λύτρας και Εθνική Πινακοθήκη. Αλλο φως και ετούτο στην έκθεση του γιού (μήπως ξεπέρασε τον πατέρα του) ζωγράφο της ήρεμης φύσης, του κόσμου και των αθρώπων. Το κίτρινο της ώχρας του το γαλαζιο της θάλασσα πήρα μαζί μου λίγο απ’ αυτά όπως και κάποια οράματα από γυμνές πλάτες κι άδειες αγκαλιές.
*
Στο Μουσείο Μπενάκη επί της Πειραιώς το μέγα θέαμα. Η γλύπτρια Ναταλία Μελά σε όλη της τη μεγαλειώδη έκταση. Είδα και εθαμβήθην το πρώτον “ζωντανά” γλυπτά της, σε μια γεμάτη αγκάθια κι εγκατάλειψη, περιοχή αναψυχής της νήσου Σπέτσες· κάτι γίδια και τράγους δεμένα μ’ αλυσίδες, που έβοσκαν απ’ τις ερημιές της θάλασσας, του γνήσιου αέρα το ανοξείδωτο πηγαινέλα και της αιωνιότητας τ’ αλάτι. Σ’ ένα γλυπτικό πανόραμα ένας μαύρος με-ταλλικός γαλαξίας κυρίως με υψηλές αισθητικές διατυπώσεις της τέχνης με το ταπεινό υλικό του καθημερινού, άχρηστου κι αχρείαστου εν πολλοίς την σήμερον, η Ν.Μ. μεγαλογλυπτουργεί για τον καθένα πλούσιο ή φτωχό, δίκαιο ή άδικο, ευσεβή ή ασεβή νεοέλληνα.

Περιοδικού ΑΝΤΙ ΑΝΤΙΟ...

Οταν ο σπαθάτος γεράκος εφημεριδοπώλης με τον πάγκο του στη στάση της Αγίας Τριάδος στη Θεσσαλονίκη, το 1972 μου έχωσε κρύφα στο τζάκετ το τεύχος 1 του περιοδικού ΑΝΤΙ δεν φανταζόμουν πως αυτή η χειρονομία τότε θα δημιουργούσε μια θημωνιά που θα αριθμούσε τελικά 919 τεύχη, ούτε χίλια δηλαδή! Κι όμως! Τι να τα κάνω τώρα που τα έχω όλα, κι ούτε ένα δεν λείπει; Διότι όταν ήταν εν κυκλοφοριακή κινήσει είχαν μια ύπαρξη και τα προηγούμενα. Τώρα με το ΑΝΤΙΟ που είπε το περιοδικό στον κόσμο των φίλων και των εχθρών του...Στο τελευταίο τεύχος του διάβασα μόνο την είδηση. Τα υπόλοιπα τ’ αφήνω στον καιρό. Ξανάνοιξα εν τω μεταξύ το πρώτο. Ο κύκλος άραγε συμπληρώθηκε. Ελπίζουμε σε κάποια αναβίωσή του ότι μας είχε γίνει κάθε δεκαπενθήμερο, μια πολιτική και πνευματική πυξίδα για το που παν τα πράγματα μας, κι εμείς δηλαδή.

Καταζητείται ψάρι

Τι είναι ο σεισμός στην Κίνα, η σφαγή στο Θιβέτ, ο κυκλώνας Ναργκίς στο Μιανμαρ (πρώην Βιρμανία), μπροστά στη συγκλονιστική είδηση πως το ψάρι ονόματι Λαγοκέφαλος ή ποντικός (Lagocephalus sceleratus), δεν τρώγεται! Το διάβασα σε μια μεγάλη αφίσα που κυκλοφόρησε το Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίμων γενική διεύθυνση αλιείας, η οποία φαίνεται, άλλη δουλειά δεν είχε και τάβαλε με τον Λαγοκέφαλο. Το εν λόγω δηλητηριώδες ψάρι ήταν άγνωστο και εισέβαλε σχετικά πρόσφατα (2003) στη Μεσόγειο από την Ερυθρά θάλασσα· έχει ήδη εγκλιματιστεί και αναπαράγεται στις θάλασσες μας! Φοβερό! Θα προσέχουμε λίγο περισσότερο, όταν αγοράζουμε τις σαρδέλες ή το γαύρο του Σαββάτου μη τυχόν παρεισφρύσει εκεί κανένας τους και μας δοιλυτηριάσει και έτσι χαθούμε εντελός άδωξα που θα έγραφε κι ο Μποστ.

Μαρτύρων και ηρώων
αθώων αίμα

14 Μαρτίου έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΟΡΔΑΝΑ “Το αίμα των αθώων (Αντίποινα των Γερμανικών αρχών κατοχής στη Μακεδονία 1941-1944) από τους Νίκο Μαραντζίδη καθηγητή ΑΠΘ, Θανάση Καλιανιώτη ιστορικό και Β.Π.Κ. πνευματικά άνεργο, στο ισόγειο του Λαογραφικού Μουσείου:
«Σήμερα στα συνήθως καρακιτσάτα μνημεία και κενοτάφια ίσως να υπάρχουν όλα τα ονόματά των εκτελεσμένων εις αιώνιο μνημόσυνο. Οσο, όμως κι αν πέρασαν στην διασημότητα του επέκεινα, δε γνωρίζουν, δεν έμαθαν ποτέ το «γιατί», το αν έπρεπε, αν χρειαζόταν να τύχουν αυτής της μεγάλης τιμής; Γιατί ό,τι, όπως κι όπου γίνεται, αυτό που μετρά πρώτα και κύρια είναι η ζωή. «Δεν το ‘λπιζα να ‘ν’ η ζωή μέγα καλό και πρώτο» γράφει στον «Πόρφυρά» του ο Σολωμός. Εμείς που έχουμε το πλεονέκτημα να διαβάζουμε παρόμοια βιβλία μπορούμε να μαθαίνουμε το γιατί και το διότι αυτών των μακρινών γεγονότων που νομίζουμε ότι συνέβησαν, λόγω χρόνου, σε τόπους αν όχι εξωτικούς σχεδόν σε άλλη ήπειρο. Αλλά δυστυχώς είναι στην έρημη ήπειρο της λήθης και της εξ αυτής κονιορτοποίησής τους.
Σ’ αυτούς τους ανώνυμους κι ανερώτητους πάντα, γράφουν οι στρατοί κατοχής, της αντίστασης, οι απελευθερωτικοί, οι κατακτητικοί, οι εθνικοί, οι ιδεολογικοί, οι κάθε μορφής συντεταγμένης ή και ασύντακτης βίας, πάνω στο ηγιασμένο αλλά κι αργασμένο από τον καιρό και τις συνθήκες τομάρι τους τα απομνημονεύματα της δόξας και της λόξας τους. Τα ολοκαυτώματα της Κλεισούρας Καστοριάς, του Μεσόβουνο και των Πύργων Κοζάνης, του Χορτιάτη Θεσσαλονίκης, δείχνουν πως οι απλοί άνθρωποι για την κάθε εξουσία είναι μια μάζα, ένας αριθμός που χρειάζεται στις στατιστικές, για να καλυφτούν τα πολιτικά πλάνα κάθε μορφής, ακόμα και εκείνα που έχουν το επίχρισμα του ηρωισμού. Για να ρίχνουν τις ζαριές τους ή να παίζουν σκά-κι, να σχεδιάζουν πάω τους όλοι οι ωραίοι κι επί το πλείστον μοιραίοι για τους τόπους τους, ηγέτες της οικουμένης, κόμματα, κράτη κ.λπ.

Β.Π.Κ.

Ξένη θλίψη του Γ. Καραχάλιου

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ


ΞΕΝΗ ΘΛΙΨΗ

Πως σου βαραίνει έτσι η κατάθλιψη
το εγκαταλειμμένο πρόσωπο
ως να έζησες αιώνες λύπης
ή όπως στους άντρες των διηγήσεων
που αγάπησαν μία μοναδική φορά
χωρίς ανταπόκριση ή προδόθηκαν
και έζησαν έκτοτε ακίνητοι
προσηλωμένοι σε ένα σταθερό σημείο
αόρατο από τους άλλους
άβυσσο στα δικά τους μάτια.
Οπως προχθές που σε παρατηρούσα
καθισμένο στο στασίδι
να διυλίζεις την τελετή ενός κατευοδίου
ενώ έξω από την εκκλησία
ήταν ο Μάιος που φώναζε
και εσύ δεν άκουγες τίποτα,
παρά έμοιαζες ανυποκρίτως έτοιμος
να κρεμασθείς επί ξύλου
χωρίς να χρειάζεσαι καμιά προπαρασκευή
η να εντοιχισθείς στην θέση
ενός υπερκειμένου μάρτυρα.
Χρόνια τώρα ένα χαμόγελο
δεν έπνευσε σ’ αυτήν την ερημία
των βαθέων γραμμών που τις ορίζει η βαρύτητα
και φεύγοντας θα πάρεις το μυστικό μαζί σου.
Σε ποιόν να τ’ αφήσεις άλλωστε.
Ποιός ενδιαφέρεται να φορτωθεί
μια θλίψη που δεν είναι δική του.

Περί έρωτος και άλλα τινά

“Ο Ερως σκέπει την πόλη» μας

του Β.Π. Καραγιάννη


Μα τι ερωτικοί άνθρωποι που είναι αυτοί στον Δήμο Κοζάνης! Δεν μπορείς, αν θέλεις, να τους παρακολουθήσεις στις εκδηλώσεις τους, που έχουν ως κεντρικό ζήτημα τις διακλαδώσεις του έρωτα.

Διάβαζα χθες εμφανώς και παρά πόδα των εφημερίδων, σεμνά ορισμένως στις εσωτερικές τους σελίδες ή πολύχρωμα στην προγραμματική σινδονιάδα της φετινής Λασσανειάδας, πως εντός των ημερών, γίνεται επιτόπια διαδήλωση ποίησης και μουσικής, έρωτα και φύσης! Ετούτη τη φορά πρωταγωνιστεί το τμήμα πρασίνου του Δήμου Κοζάνης (στις διαταγές του οποίου υπάγεται και η υπηρεσία περί της ανακομιδής λειψάνων του αγίου Γεωργίου). Το «δρώμενο» (όπως το ονομάζουν οι σφόδρα εγγράμματοι των τοπικών ΜΜΕ), θα διαπραχθεί στον πολύ ωραίο, δημοτικό Κήπο, πρώην 889 ΑΤΧ, ήγουν στρατιωτική μονάδα διαχείρισης αναλώσιμων υλικών (από κει προμηθευόμασταν σάρωθρα, σχοινοκαθαριστήρες, σάπονας, σκελέες, βερνίκια αρβυλών).

- Είπα αρβύλες.

«βγάλε τη στολή σου
βγάλε τις αρβύλες σου
ο έρωτας μας θέλει γυμνούς

τι ειρηνικό πλάσμα που είσαι χωρίς στολή
πόσο ανθρώπινα είναι τα πόδια σου χωρίς αρβύλες-
μυρίζουν βέβαια μα είναι δική σου η μυρωδιά
ενώ οι αρβύλες μυρίζουν σφαγείο

(Ντ. Χρστνπλς)

Αμέσως μετά τη λήξη της εκδήλωσης οι ακροατές, όσοι κι αν είναι αυτοί, κατά ζεύγη θα ανηφορίσουν προς τη γειτονική του Κήπου δασική φύση δια τα περαιτέρω κι εφαρμογή των μόλις πριν διδαχθέντων.
Μας έχουν κάπως ζαλίσει τον και στον έρωτα, αλλά δεν πειράζει, οι του Δήμου, συνεπικουρούμενοι από τους κατ’ εξοχήν αρμοδίους στο είδος αυτό, επιστήμονες και καλλιτέχνες, οι οποίοι έχουν χρεωθεί το αίσθημα-πράξη σχεδόν με 108 (όσοι υπηρέτησαν την πατρίδα γνωρίζουν τον κωδικό) και δεν τολμά έτερος ή εταίρος κανείς, να παρεισφρήσει στα εδάφη ή τα …Τσαϊρια του, πλην βεβαίως του εξόχου ποιητού κ. Ντίνου Χριστιανόπουλου.

ΤΣΑΪΡΑΔΑ

Εδώ δεν είναι τόπος να πλαγιάσουμε
Τ’ αγκάθια τσιμπούν και τα τριβόλια κολνούν και προδίνουν.
Το λασπωμένο ρέμα, όλο κουνούπι και κακό,
δε μοιάζει τα ολοκάθαρα ρυάκια του χωριού σου.

Εδώ δεν είναι τόπος να ξανάρθουμε.
Εχτισαν κι άλλο σπίτι, βλέπω φως στο παράθυρο.
Ο χωματόδρομος περνάει σχεδόν δίπλα μας.
Ζευγάρια επιστρέφουν με το μοτοσακό.

Εδώ δεν είναι τόπος να ησυχάσουμε
Αυτό το ρεμπέτικο μου χάλασε όλο το κέφι.
Βουρκώνει το μέσα μου καθώς σ’ αγκαλιάζω.
Μου κάνει κακό ν’ ακούω για τους ξενιτεμούς.

Εδώ δεν είναι τόπος για μας
Ακόμα κι η εξοχή έχει τον τρόπο της να μας πληγώνει.

Είναι μια προσφορά του Δήμου στους δημοπολίτες του, αφού τους εξασκεί επί το λογιότερον, όχι το φυσιολογιότερον, σ’ αυτό το αίσθημα-πράξη.
Όμως, μήπως θα πρέπει να το δουν και λίγο πιο πρακτικά. Να διοργανώσει ας πούμε βραδιές αφιερωμένες στον παραφύση (Η «Παλατινή Ανθολογία» είναι γεμάτη ωραιότατων ποιημάτων) ή στον παρά την φύση έρωτα, (βουκολικόν επί το πλείστον, κι εδώ ο κ. Περεσιάδης και το ποιμενικόν δράμα «Γκόλφω» έχει τον πρώτο λόγο), ή αφού ανακατώνουν και την ποίηση ν’ αφιερωθούν και στον έρωτα ως μοναχική αυτο-ικανο-ποίηση που το πάει και το φέρνει και προς την απόγνωση.

ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ

Εσεις που βρήκατε τον άνθρωπό σας
κι έχετε ένα χέρι να σας σφίγγει τρυφερά
ένα σώμα ν’ ακουμπάτε την πίκρα σας,
ένα κορμί να υπερασπίζει την έξαψή σας,


κοκκινίσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας,
έστω και μια φορά;
είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή
για τους απεγνωσμένους

Ντ. Χριστιανόπουλος

Σκέφτομαι μήπως εδώ θα πήγαινε καλύτερα το ποίημα «Ο θάνατος του Αυνάν» του ανωτέρω.

Πληρώνω ακριβά τη διαστροφή μου με το θάνατο
Στα φυματικά μου μάτια ποιός θ’ αναγνώριζε το νέο με το ρόδο στο στήθος
να τριγυρνάει στα μηχανουργεία την ώρα που σχολνούνε οι φάμπρικες,
να μη χάνει παρέλαση για παρέλαση
ή να στριμώχνεται στα γήπεδα
προσμένοντας σα θείο δώρο το συνωστισμό.
Πληρώνω ακριβά τη διαστροφή μου με θάνατο
ώρα θα πήγαινα κι εγώ να κατοικήσω στη Γεσέμ
αργότερα θα έπαιρνα μετάθεση για την πρωτεύουσα,
γκρεμίζοντας όλους τους φράχτες της αστικής ηθικής για μια στιγμή παραδομού.

Ιωσήφ, γλυκέ μου Ιωσήφ, δόξα κι ομορφιά της Αιγύπτου
συχνά ο θείος Ρουβήν μου μιλούσε για σένα:
«Ην Ιωσήφ καλός τω είδει και ωραίος τη όψει σφόδρα» έλεγε,
κι εγώ που κοσμούσα το καλύβι μου μ’ αυτά τα παράξενα
ρόδα της ηδυπάθειας, δίχως ηλεκτρικό, με μόνα τα κηροπήγια,
κι εγώ που αναζητούσα στα μάτια του Βενιαμίν τη ματιά σου
μοιράζοντας την καρδιά μου σε ίσιες δόσεις τρυφερότητας, πεθαίνω φορώντας τον άσπιλο χιτώνα σου σπιλωμένο με
με το αίμα ερίφου το τελευταίο σου καλοκαίρι στη Χαναάν.

Αδελφέ μου Ηρ, σ’ αυτή την εποχή των ισχνών αγελάδων
εμείς δεν έχουμε έναν Ιωσήφ, δεν υπάρχει για μας Ιωσήφ,
λυτρωτής Ιωσήφ, αφέντης του κορμιού και της σκέψης.
Αδελφέ μου Ηρ, εσύ που ξέρεις γράμματα, γράψ’ του κάτι για μένα:
όταν ανθίζουν οι πασχαλιές με παιδεύει η νοσταλγία·
συχνά παίρνω Κάιρο στο ράδιο ν’ ακούσω τα διαγγέλματά του.
Πεθαίνω φορώντας το σπιλωμένο χιτώνα του-
Η τελευταία που μ’ απόμεινε ηδονή.


Νομίζω πως είναι μια σημαντική παράμετρος του ερωτικού όλου μας, που δεν πρέπει να αγνοεί και μάλιστα επιδεικτικά ο Δήμος Κοζάνης, όστις φροντίζει εκπολιτιστικά τόσο μα τόσο, μετά συγχωρήσεως, τους κοζανίτες του.
Διαφορετικά ξεκίνησα το θέμα αλλιώς μου βγήκε. Πήγα για χλεύη και μου προέκυψε κάπως σαν δράμα.

«Σε πήρα για επισκευή
Κι εσύ με ξεχαρβάλωσες» Ντ. Χρ.

Σημ.: Τίτλος βιβλίου του Χρίστου Ζαφείρη για την ερωτική τοπογραφία της Θεσσαλονίκης

Υ.Γ. Ευχαριστώ τους ωραίους «αίτιους» που μ’ έκαναν να χαθώ (και να λυτρωθώ) και πάλι στον μοναχικό άγιο, Ανω Θεσσαλονίκης και προς Σαράντα Εκκλησίες, Ντίνο Χριστιανόπουλο

Νικολάου Ασιμου τω ανάγνωσμα

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΤΙΞΙΣ ΚΑΙ ΦΕΣΤΙΒΑΛΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΙΞΕΙΣ
Το φεστιβάλ εκποίησης Νικολάου Ασιμου του Λαζάρου

Του Β.Π.Καραγιάννη

Νικόλας Ασιμος, κάτοικος Αδου αγνώστου διαμονής εδώ και πολλά χρόνια· η μόνη του επίγεια διεύθυνση σήμερα είναι επί του αγίου Γεωργίου, εκεί που ανακυκλώνονται τη επεμβάσει σκωλήκων τα ανθρώπινα σώματα, η επιτείχιά του ενθύμηση. Ομως άνωθεν των χωμάτων του ή κάτωθεν των νεφών του («Ρε μπαγάσα καλά περνάς κει πάνω...») στην μητριά πατρίδα του έδωσαν το όνομα του στο Δημοτικό φεστιβάλ ελαφρού τραγουδιού (κάτι σαν του αξέχαστου Αλκη Στέα αλλά και σκετς μουσικο-θεατρικό από οχληρούς αλλά οτρηρούς επί τω θεατρισμώ, συμπολίτες, οι οποίοι, όταν αυτός μεσουρανούσε στην προσωπική του απελπισία και στην γλυκο-αναρχική του ιδιαι-τερότητα και ποιητική τρυφερότητα, δεν είχαν βγει ακόμα απ’ του αυγού το τσόφλιον. Η μουσική τους ανάμνηση μπορώ να πω απ’ ότι άκουσα, δεν στερούνταν καλλιτεχνικά («Μα εσύ στερείσαι καλλιτεχνικά») ήταν ενδιαφέρουσα από τους καλλιτέχνες του επι-χώριου πάλκου. Ομως η εμφύτευση του πράγματος με το κάπως πεταχτό «Μακρύ ζεμπέκικο του Νίκου» Δωμάτιο στο Άμστερνταμ σ’ ένα καλοσχεδασμένου αυθορμητισμού, σκετς υπό συγγενούς του εξ αίματος, αυτό κι αν έφερε ναυτία. Επί της αγίας μνήμης του ερίζουν εν-τύπως, διάφορα κνώδαλα, ποιός να πρωτο-οικοιοποιηθεί, όπως όπως αυτόν τον άγιο Αλήτη όπως τον ονομάζει ο Λ. Χριστάκης, μαζί με τον Αθανάσιο Διάκο και άλλους. Σε λίγο θα τον κάνουν μάρκα απορρυπαντικού. Δεν μπορεί, αλλά αν το μπορούσε θα έλεγε από κει πάνω-κάτω:
-Βρε ουστ ξευτίλες εν είδει και κ...δια εν γένει!

Τετάρτη 18 Ιουνίου 2008

Ο Οδυσσεας του Τζ. Τζους στην Κοζανη

Ο “Οδυσσέας “ του Τζέημς Τζόυς και το βρομόδεντρο στο Μουσείο Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας Κοζάνης, οδός Βιτσίου 29

Του Β.Π. Καραγιάννη

Ολοι μας κάποτε περνούμε ή ονειρευτήκαμε να περάσουμε φάσεις του Οδυσσέα, όπως τον γνωρίζουμε ή τον φανταζόμαστε από την διδαχθείσα σχολική μυθολογία αλλά και την προσωπική μας ιδιοτελή ή ανιδιοτελή εμβούτηξη σ’ αυτήν. Κάπου να επιστρέψουμε σε τόπους ή σε ανθρώπους ή και στα δύο μαζί καθώς αλληλοσυμπληρώνονται. Η επιστροφή ή η φυγή και τα δύο είναι διαθέσεις έντονα συναισθηματικές κι έχουν μια ποιητικότητα που σε υποβάλλει κι έτσι μπορείς να ανεχτείς και να υποστείς ακόμα και τα πιο δύσκολα. Στη λογοτεχνία, ό,τι προέκυψε ως παγκόσμια εμπειρία και γνώση από την ομηρική περιδιολόγηση, αποτελεί στην ανάπλαση είτε στην προέκτασή της είτε ακόμα και την εξαλλαγή της, μια μοναδική αλλά και μοναχική πνευματική διεργασία. Ο «Οδυσσέας» του Τ. Τζόυς ανήκει στην κορυφαία λογοτεχνική δημιουργία που έχει ως αρχική αιτιολογία και γενεσιουργόν ερέθισμα το ομηρικό σημαίνον. Την περιπλάνηση, φυγή κι επιστροφή για 20 χρόνια ή και για την περιπέτεια της μιας μέρας. Για να προκύψει, όπως και στην ομηρική εποχή, το μυθιστόρημα του αιώνα, που ανέτρεψε συντριπτικά ό,τι μέχρι τότε είχε εμφανιστεί στο ειδολογικό αυτό πεδίο γραφής. Ενα έργο περιείχε όλους τους μέχρι τότε τρόπους κι αναζητήσεις στο μυθιστόρημα.
Εφέτος η μέρα ανάγνωσης του «Οδυσσέα» του Τζ.Τζόυς, η Bloοmsday, η 16η Ιουνίου δηλαδή, που συμβαίνει σ’ όλο τον κόσμο από τους φίλους του συγγραφέα, συνέπεσε με κάποια γεγονότα. Τα σημαδεύω μόλις:
Πριν 4 χρόνια που πρωτοδιοργανώσαμε τη βραδιά της τζοϋσικής ανάγνωσης, η μόνη πόλη πλην Αθηνών εν Ελλάδι, ήταν και πάλι περίοδος ποδοσφαιρικού ευρωπαϊκού κυπέλλου. Αδιάφοροι στην αρχή για το πράγμα παντελώς -που να ξέραμε τι θα ακολουθούσε, όταν κι εμείς ασήμαντα κύματα στο θολό αφρό των ημερών, θα παρασυρόμασταν στην ποδοσφαιρο-ρεγκφαλίτιδα που κατέλαβε όλο το έθνος των νεοελλήνων. Εκείνο το βράδυ στο δίπατο μετά κοινόχρηστης αυλής, μπαρ επί της πλατείας Γ. - Γρ. Κονταρή, μια ανέλπιστα μεγάλη ομήγυρη φίλων, συμπαθών κι αγαπημένων προσώπων, συνήλθε σε φίλιον σώμα ανάγνωσης του «Οδυσσέα»· ήπιε δε και μπύρες γκίνες παρακαλώ πανάκριβες, για να έχουμε την ψευδο-αίσθηση του τόπου του ήρωος Λεοπόλδου Μπλούμ και της παρέας του στο Δουβλίνο. Παρόντος φυσικά και του κ. Οδυσσέα, του μόνο εξ ονοματο-αγχιστείας συγγενούς του Τζοϋσικού έργου, τότε επιστάτου του Βαλταδωρείου Γυμνασίου, ο οποίος ήρθε με τα όλα του ντυμένος στο σικ έφερε και άνθος κόκκινο στο πέτο και διερωτόμενος κάπως ανήσυχος, φωναχτά και ένδον: «Τι συμβαίνει παιδιά τι γίνεται εδώ πέρα;» και φυσικά παρέμεινε άχρι τέλους υποπίνων τις κερασμένες μπύρες. Η παρουσία του συνόρευε με τον τον ή τους ήρωες του έργου1.
Λοιπόν τι συμβαίνει απόψε εδώ, μετά 4 χρόνια, λήγοντας της εορτής του αγίου Πνεύματος, σ’ αυτή θαυμάσια αυλή του Μουσείου της Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας, που παραχώρησε η ευεργέτρια υπηρεσία του Δήμου Κοζάνης, ΔΕΠΑΚ πασών των εκδηλώσεων κι όλων των τεχνημάτων! Μια συνάντηση εκ νέου ανθρώπων με ιδιάζουσα περίεργες ευαισθησίες, οι οποίοι θέλουν να διακρίνονται για το αφανές τους, να προκρίνονται φορές –«διαφανώς αδωροτάτοι» που γράφει κι ο Θουκυδίδης»- στο εμφανές, γιατί όχι και να αυτονομούνται στο προφανές. Θέλω να πω για τους ανθρώπους αυτούς, και όλους μας δηλαδή, που θεωρούν αναπαλλοτρίωτο δικαίωμά να διατηρούν τις καθημερινές τους συμπεριφορές και συνειδήσεις δικές τους και μόνον, αδιάφοροι στη συμμόρφωση με το πλήθος, ωραίες δηλαδή και διακριτές υπάρξεις πολιτών, κι ας συνυπάρχουν στο ασημαντοφανές της τρέχουσας προφάνειας. Παίρνουν το δρόμο τους τακτικά ανάποδα προς τους οδοδείκτες και “περνούν πηδώντας πάνω από τα πράγματα” αραιά και που.
Επί του διαδικαστικού: Ανάγνωση του «Οδυσσέα» από τους όποιους φίλους τον διεξήλθαν συνολικά, τμηματικά ή ετοιμάζονται γι’ αυτή την άσκηση. Φέτος είπαμε να διαπράξουμε και μια ιδιαιτερότητα επί το τολμηρότερον, να διαβάσουμε δηλονότι μόνον από το μονόλογο της Μόλλυ που είναι το τελευταίο κεφάλαιο του «Οδυσσέα» το ΧVΙΙΙ (18) στην ελληνική έκδοση το οποίο στις παγκόσμιες ερμηνευτικές εκδοχές, το ονοματίζουν «Πηνελόπη 2 π.μ. Γαίας ποταμός». Το κεφάλαιο αποτελείται από 8 περιόδους με 5000 λέξεις εκάστη = 40.000 λέξεις και είναι ένα παραλήρημα, ένας ποταμός αφήγησης –που ίσως δεν ξαναεμφανίστηκε στην παγκόσμια λογοτεχνία κάτι αντίστοιχο. Υπάρχει α-τελώς κι α-κομμάτιστο δηλονότι άνευ ουδενός σημείου στίξεως και καταλήγει με την περίφημη κατάφαση όλου του γυναικείου λόγου και πράξης: «και πρώτα τον τύλιξα με τα μπράτσα μου ναι και τον τράβηξα πάνω μου έτσι που μπορούσε να νιώσει τα στήθια μου μες στο άρωμα ναι κι η καρδιά του έκανε σαν τρελή και ναι είπα ναι εγώ θα Ναι»
Δεν θ’ αρχίσω να μιλώ, εκ του ατελούς πάντα και του επιφανειακού μονίμως, περί του έργου και του συγγραφέα. Θεωρείται λίγο πολύ γνωστό και γνωστός. Μπορεί, όμως, ν’ ακούγεται κάπως βαρύηχο σ’ αυτήν την χωρίς φιλολογική εισαγωγή, εκδήλωση στο μεγάλο έργο, όμως απόψε κάτω από το ελαφροθροών βρομόδεντρο2 θα θυμίσω μόνον πως ο «Οδυσσέας» του Τ.Τζ. παραμένει αυτό που είχε προφητέψει ο Τ. Σ. Ελιοτ στις αρχές του 20ου αι. «Το βιβλίο στο οποίο όλοι χρωστούμε κι από το οποίο κανείς μας δεν μπορεί να ξεφύγει» ή ο,τι συνέχισε ο Χ. Λ. Μπόρχες: «Οδυσσέας: Μια ήπειρος νοήματος».
Αυτή η βραδιά ας είναι ένα ερέθισμα για ένα πρώτο κοίταγμα, ξανακοίταγμα και ξανα-ξανακοίταγμα αυτού που δεν εξαντλεί καμιά πρώτη και δεύτερη ανάγνωση.
Ομως ας γίνουμε πιο γήινοι και ορισμένως τοπικοί.
1. Στο περιθώριο της κρατικής, ιρλανδικής εκδοχής και χώρας ακούσαμε στις ειδήσεις πως η χώρα αυτή την 12η Ιουνίου απέρριψε με δημοψήφισμα τη Συνθήκη, όπως την είπαν, της Λισσαβώνας. Στις 13 η πόλη αυτή γιόρταζε τα γενέθλια του Φ. Πεσσόα του μεγαλύτερού της τέκνου: «Τι δεν θα ‘δινα για να σε βρω/σαν πράγμα που εγώ έκανα». Τι ωραίο όμως που ένας λαός ήρθε σε κόντρα μαζική σε μια επιταγή για συμμόρφωση των λαών και των απλών ανθρώπων στη γραφειοκρατία των ευρωπαϊκών ελίτ. Εστω και για την αντίσταση καθ’ αυτή, που οφείλει να μας ξεχωρίζει από το χυλό των υποταγμένων κι ευνουχισμένων καταναλωτών της απελπισίας.
2. Ποδοσφαιρικά στο γιούρο η Ιρλανδία δεν πήρε μέρος λόγω πρώιμου αποκλεισμού της, ενώ η Ελλάδα τα πήγε καλύτερα αφού έχασε ήδη σε δύο αγώνες μη σημειώσασα ουδέ ένα τέρμα στις αντίπαλες εστίες, έτσι για το κάπως της υπόθεσης. Πρωταθλήτρια της πανευρώπης άλλωστε διατελούσε, κι εμείς τώρα δικαιωνόμαστε ανδρομικά για την προ τετραετίας περιφρόνησή μας στα στρογγυλο-καθυστερημένα εθνικά μας παραληρήματα, ανεξάρτητα αν κάποια στιγμή τσακώσαμε τους εαυτούς μας ποδοσφαιροδονούμενους· δεν είμαστε κι από μάρμαρο πάσχουμε, όπως όλοι από την ασθένεια της ελληνικής φιλοτιμίας!
3. Διάβαζα το μόλις περασμένο Σάββατο, το περιοδικό «Μετάφραση» των ετών 2006-7, το οποίο είχε ένα μεγάλο αφιέρωμα στην Ιρλανδική Λογοτεχνία. Εκεί βρήκα μια νεαρά ποιήτρια Ιρλανδή, ονόματι Σάρα Μπέρκλι, την οποία μετέφραζε μια κοζανίτισσα ακόμα νεαρότερή της δεσποινίδα. Δεν την γνωρίζω αν και πριν λίγο καιρό μου έστειλε και δημοσίευσα ένα διήγημά της στην «Παρέμβαση», την Κατερίνα Τόλιου. Η νεαρά απόφοιτος της αγγλικής φιλολογίας μεταφράζει πολλά ποιήματα και κάπως τη σκέφτηκα, κι έψαξα εις μάτην να τη βρω αυτό το περίεργο, πνευματικό τριήμερο που πολλοί φορτώθηκαν το καβούκι της μικροαστικής τους συμμόρφωσης προς τα καθιερωμένα, αναχώρησαν (για που;) και γύρισαν φυσικά εδώ. Φυγή κι επιστροφή. Περιπλάνηση ή εφήμερη και εν επίγνωση αποπλάνηση εαυτών. «μακριά από εκεί τις επίσημες αργίες σιχαίνομαι αυτές τις μεγάλες συντροφιές κάθε καρυδιάς καρύδι που βγαίνουν εκδρομή τις χρονιάρες μέρες η Δευτέρα της Πεντηκοστής είναι καταραμένη μέρα δεν ξαφνιάζομαι καθόλου που τον τσίμπησε εκείνη η μέλισσα καλύτερα να πηγαίναμε στη θάλασσα» («Οδυσσέας» σελ. 796 μετ. Σωκράτης Καψάσκης, εκδ. Κέδρος)
Σημειώνω πως είναι η δεύτερη και η πιο σημαντική ανακάλυψη μεταφράστριας από την περιοχή μας στην Ιρλανδική ποίηση. Η άλλη είναι η αρχιτέκτων από τη Σιάτιστα Νίκη Ωττα που μεταφράζει κυρίως Μ. Γ. Γαίητς αλλά και Κάναβα.
Διαβάζω μια μετάφρασή έτσι γιατί μ’ άρεσε ως εικόνα στο περιοδικό η ποιήτρια και ως προσπάθεια η μεταφράστριά της Κατερίνα Τόλιου.
ΘΛΙΜΜΕΝΗ ΤΡΙΤΗ
Καθώς τέλειωνε η θλιμμένη Τρίτη
έγραψε στον εαυτό του ένα σημείωμα
για το πόσο δυστυχισμένος ένιωθε.
Εβαλε καθαρές κάλτσες, έδεσε τις μπότες του
βγήκε έξω να αντιμετωπίσει τον καιρό.
Εκατσε στο σκαλοπάτι του στον ήλιο
μέχρι που κατέβηκε ομίχλη.
Πυκνά σύννεφα ομίχλης θρονιάστηκαν στους λόφους
και φύσηξαν προς το δρόμο του.
Μπήκε μέσα, χαμήλωσε τον άνεμο
και γονάτισε πλάι στη ζωή του, φυσώντας για μια σπίθα.

Οταν άρχισε να σκοτεινιάζει,
κούρνιασε στο σκοτάδι, παίζοντας με τα κουμπιά
ακούγοντας τις φωνές να αχνοπροβάλλουν και να σβήνουν
καθώς διαδίδανε τον καιρό.
Αλλά οι ειδήσεις πάνω στην ώρα αύξησαν τις παρεμβολές
οι τρίχες στο σβέρκο του σηκώθηκαν
γύρισε από τις ειδήσεις σε σταθμούς με τραγούδια,
μελωδίες γλυκόριζας που κάποτε σφύριζε.
Λικνίστηκε ξανά και ξανά μες στο άσπρο ξύλινο σπίτι του
με το κεφάλι στα γόνατα, αναζητώντας τον εαυτό του.

Ηρθε απρόσμενα σαν την αλήθεια,
ακριβώς στο τέλος -μια σιωπή που ηρέμησε το χέρι του-
πέρασε από κάθε σταθμό πάνω στη γη
και στο τέλος, με τον κεφάλι κάτω, με ορμή
η συριστική σιωπή τον καθήλωσε.

Αλλα ας γυρίσουμε στον «Οδυσσέα» από τον οποίο δε θα επιστρέψουμε ίδιοι, όπως πήγαμε σ’αυτόν, ποτέ.


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Τούτη τη φορά δεν υπήρχε φερώνυμος Οδυσσέας στους ακροατές να διαπορίσει περί του συμβάντος αλλά η αθώα γειτόνισσα που επιτίμησε τον Γργρ. Δγλ., εμβριθέστατον αναγνώστη του Τζ. Τζόυς και του «Οδυσσέα»: -Τι γίνεται εδώ πέρα; Τι είναι αυτά που διαβιβάζατε κι ακούν και τα μικρά παιδιά. Τι ανώμαλος ποιητής ήταν αυτός»! Είχε μήπως άδικο;

2. Η εκδήλωση που έγινε φέτος με οργανωτές το περιοδικό «Παρέμβαση» και το Συνεταιριστικό Βιβλιοπωλείο περι-εξελίχθηκε γύρω από ένα ευσταλές δέντρο της αυλής του μουσείου. Το ονομάζουν εδώ «Βρομούσα η Βρομόδεντρο» ήγουν επιστημονικά ο Αϊλανθος ο αδενώδης (Ailanthus glandulosa), αυτοφυές στην ΚΙνα, ημιαυτοφυές στη χώρα μας, (το έφερε ο βασιλεύς Οθων) με φύλλα σύνθετα, πολύ μεγάλα, πτεροειδή, περιττόληκτα, με φυλλάρια ωοειδή έως λογχοειδή, οδοντωτά. Ανθη κιτρινόλευκα και δύσοσμα («Εφηρμοσμένη δασοπονία» Σ. Μπούσιου, Βοτανικόν φυτολογικόν λεξικόν Δ. Καβάδα. Η πληροφορία του κ. Ν. Κούρτη). Ετσι μυρίζουν κάπως τα φύλλα του για αυτό και η ονομασία του. Στο κορμό του, αυτού της αυλής, ανάγλυφα και εύγλωττα εμφανίστηκαν τα όργανα αναπαραγωγής του άνδρα και της γυναίκας, δηλαδή της αέναης ερωτο-συνδιαλλαγής αρσενικού θηλυκού, που τόσο πήγαινε αυτή η σύμπτωση με την ανάγνωση του 18ου κεφαλαίου του «Οδυσσέα» του μονόλογου δηλαδή της Μόλλυ.

Πέμπτη 8 Μαΐου 2008

Εικονο-αγυρτειαι Παναγιας

«ΕΡΧΕΤ’ Η ΠΑΝΑΓΙΑ, ΜΠΑΡΜΠΑ!»

Του Β.Π. Καραγιάννη

-Χριστός Ανέστη!
Την Παρασκευή της Διακαινησίμου, έχουμε την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής δηλ. της ομώνυμης εκκλησίας της άλλοτε Κωνσταντινουπόλεως, νυν Ισταμπούλ (στην οποία καταφεύγουν αγεληδόν -χωρίς όμως μουκανισμούς- οι νεοέλληνες το Πάσχα)· τώρα ονομάζεται πλέον Μπαλουκλί από τα ομότιτλα, μικρά ψάρια που κολυμπούν αμέριμνα στην εκεί στέρνα. Την αυτή ημέρα είθισται, κατά τα πατροπαράδοτα ήθη της ανατολικής ημών ορθοδόξου πίστεως, περιοχή μητροπόλεως Σερβίων και Κοζάνης, δηλαδή τα τελευταία τρία χρόνια, να αφικνείται στην πόλη εν επισήμω πομπή, από τη μονή της Παναγίας του Ζιδανίου κοντά στα Σέρβια, ένα ορειχάλκινο κυτίον περισυλλογής των επιούσιων χρημάτων, δια την τοπική εκκλησία, τα αντίστοιχα δηλαδή επιούσια πράσα των καλογήρων του μεσαίωνος και αργοτερότερον. Στο Ζιδάνι ήταν εν ενεργεία το άλλοτε αμιαντορυπογόνο εργοστάσιο, του οποίου το νυν σκέλεθερον, εμποτισμένο με οικολογική αμιαντοφρίκη, μαζί με το χώρο του γύρωθεν, αγόρασε η κυρία Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης αντί του τιμήματος του 1 ευρώ (!) για να τον αποκαθάρει εννοείται εν καιρώ. Το θεάρεστο και πανευλαβές κυτίον το συνοδεύει η παλαιά επάργυρη και θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ζιδανιώτισσας, η και μυδραλιοφόρος αποκαλούμενη, ότι εβλήθη από γερμανικά πυρά τον καιρό της κατοχής, έτσι για τα μάτια των πιστών, οι οποίοι αν θέλουν να δουν της Παναγίας τα μάτια, καλούνται ατύπως να ρίψουν στο κυτίον νόμισμα, κατά προτίμησιν ευρωχαρτονόμισμα. Η δεσποτική συνοδεία περνά από τα χωριά ένθεν κι ένθεν του δρόμου και καταλήγει στην πρωτεύουσα πόλη της θεοσώστου μητροπόλεως δια τα περαιτέρω. Θα μείνει στις εκκλησίες της πόλεως μέχρι την παραμονή εορτής του Γενέθλιου της Θεοτόκου, κάπου στις 7 Σεπτεμβρίου, όταν δι άλλης οδού, όπως οι Μάγοι της Γεννήσεως, θα επιστρέψει στην κατοικία της, για να ξεχειμωνιάσει. Κάτι σαν τη συνήθεια των κτηνοτρόφων που ανεβοκατεβάζουν τα κοπάδια τους άνοιξη-φθινόπωρο από τα χειμαδιά στα καταπράσινα λιβάδια. Η συνοδεία αυτή έχει την μεγαλοπρέπεια και ασφάλεια παρόμοιας -ελαφρώς πιο κάτω- του προέδρου της ελληνικής Δημοκρατίας με αστυνομικά οχήματα, σειρήνες, μοτοσυκλέτες και ζητάδες. Κατά το νεοελληνικό, κρατικό πρωτόκολλο τιμές αρχηγού κράτους δικαιούνται η εικόνα της Παναγίας, αλλά από τα μεγάλα της προσκυνήματα όπως είναι το «‘Αξιον Εστι» του αγίου Ορους, η «Παναγία η Ιεροσολημίτισσα», η «Μεγαλόχαρη της Τήνου», το «Αγιον Φως, και το «Τίμιον Ξύλο», αν δεν κάνω λάθος. Αυτά βλέπουν οι Ιρανοί μουλάδες και διαπορούν με σκεπτικισμό: «Ετούτη η Ελλάδα των Νεοελλήνων Χριστιανών είναι πραγματικά θεοκρατικό κράτος, κι όχι εμείς».
Είναι δε το ιερόν κυτίον (μεγάλο όσο οι τενεκέδες που βάζουν οι μεγάλοι αλλά και οι λιανο-κτηνοτρόφοι το τυρί φέτα και το διατηρούν στο ψυγείο) και η δίπλα του εικόνα με το πρόσωπο στραμμένο στο δρόμο για την εύκολη προσκύνησή της, ασφαλώς πακτωμένα, κατά την στρατιωτική ορολογία και τρόπο, στα οπίσθια ενός ανοιχτού στρατιωτικού τζιπ, άνωθεν ακριβώς της εξατμίσεως. Διότι την σήμερον ποιός άγιος περπατάει χωρίς κουτί, λέει ο απλός λαός; Του αγήματος προϊσταται νεοέλλην ανθύπας (όχι ανθύπατος που παραπέμπει στους Ρωμαίους και το Θείον Δράμα), ότι εδώ έχουμε απλά σατιρικόν δράμα. Συνειρμικά το σκηνικό το φέρνει στη βυζαντινή διαπόμπευσιν, όταν στα οπίσθια αλόγου όνου, έδεναν ανάποδα τον ή την προς πόμπευσιν και έφτυναν σιέλω μακρώ. Η ευφάνταστη κατασκευή του τζιπ είναι μια ευρισιτεχνία του ελληνικού στρατού Κοζάνης και οφείλουμε να συγχαρούμε τον αρχι-Αντι-στράτηγο (μου θύμισε τον «Αει στράτηγο», διήγημα του Θ. Βαλτινού) διοικητή του Α’ ΣΣ για τα κατορθώματα των υποτακτικών του. Μάλιστα μετά την ανάγνωση υπ’ αυτού του «Πιστεύω» την φετινή Κυριακή της Ορθοδοξίας, ελλείψει εκπροσώπων της πολιτικής αρχής, ούτε ένας, έστω Δημοτικός Σύμβουλος, δεν ήταν παρών, αναβαθμίστηκε «Συμβολικά» δεόντως. Με τέτοια στρατιωτική, τοπική ηγεσία (μαζί με την αντίστοιχη πολιτική ψχ, ψχ, ωχ) σε τόση ετοιμότητα ευρισκομένη, ησυχάζουμε δια το ετοιμοπόλεμόν της· θα υπερασπίσει τα πάτριά μας σύνορα ανδρείως στα φυλάκια Νίκης και Ειδομένης για να μη μας φύγει το Μακεδονικό μας όνομα και μας το πάρουν όλο οι άπληστοι Σκοπίων και περιχώρων, μείνουμε δε εμείς ρέστοι με ανά χείρας την Ανω Μακεδονία κάποτε, Δυτική Μακεδονία τώρα και τον μακεδονικό χαλβά εσαεί. Ο Ε.Σ. παρέα με την εκκλησία και τη λοιπή κομματο(σκυλο) γραφειοκρατία υποδέχονται κατά καιρούς και την ολυμπιακή φλόγα· τις προάλλες δε αυτή του Πεκίνου του υπαρκτού αιματοκυλισμού υπέρ του Θιβέτ, στην κεντρική μας πλατεία, παρουσία αντιδημάρχου πολιτισμού και ντοπ(α)ιο αθλ(ιο)ητισμού όπου ανταλλάχτηκαν τα εσκαλισμένα παραδοσιακά πιάτα της ειρήνης και της ανακωχής κάθε σφαγής του ανωτέρω λαού υπό των υπερανωτέρω του. Της φλογός της αποδόθηκαν τιμές απλού υφυπουργού δημοσίων επενδύσεων (καθότι από το Μέγα Θεοδόσιο και μετά όλα αυτά θεωρούνται μαγείες) και μόνον οι ευλαβέστατοι και περινούστατοι δωδεκαθεϊστές τα ακολουθούν πιστά, οι ερίφηδες.
Στην επίσημη γλώσσα το διαπραττόμενο ονομάζεται “Αφιξης της ιερής εικόνας της Παναγίας Ζιδανίου στην πόλη της Κοζάνης”. Το γεγονός προκαλεί ειλικρινή χαρά στους απλοϊκούς πιστούς, μεγαλύτερη στους επώνυμους άρχοντες (οι γνωστοί Σαδδουκαίοι αλλά και ευκαιριακά μέλη του θεάτρου σκιών- καραγκιόζηδες δηλαδή), που συνωστίζονται ποιος θα την άρει στους ώμους του (προς βοήθειά του δηλονότι), υπό τα χλευαστικά, βέβαια, βλέμματα των ψηφοφόρων τους (ωρέ ποιοί μας κυβερνούν!), και φυσικά άφατον ηδονή στο ιερατείο για τις εισπράξεις που θέλουν επισυμβεί και οι οποίες θα ριφθούν στο κυτίο, του οποίου τις επίγειες κλείδες έχει μάλλον ο συνεορτάζων με τον κλειδαρά του ουράνιου παραδείσου.
Στη σιωπηλή γλώσσα όχι μόνον της ορθολογιστικής καθημερινότητας αλλά και σ’ αυτήν των πιστών που προσεγγίζουν εν τούτοις με άδολες προθέσεις το κυτίον και την εικόνα, αυτό καλείται εικονο-αγυρτεία. Ρητορική ερώτηση. - Και τι σε νοιάζει εσένα, συνήγορος, της Παναγίας της Ζιδανιώτισσας είσαι; Απάντηση. Οχι. Ομως η Παναγία σε όλες τις προσφωνήσεις κι επικλήσεις, ως γνωστόν, είναι καταφυγή όλων, ακόμα και των απίστων· δεν είναι ιδιοκτησιακό μονοπώλιο ή ολιγοπώλιο, πρωτίστως του ιερατείου, ως εκ τούτου πάντες οι στοιχειωδώς ευλαβείς (και δεν μιλώ για ανευλαβείς) έχουν λόγο υπερασπίσεώς της, όταν βλέπουν το εικαστικό της απείκασμα (προσβλέπουμε σε ό,τι αναφέρεται η εικόνα κι όχι στην τεχνική της όταν την προσκυνούμε, κατά τον Μ. Βασίλειο), να υφίσταται τέτοια χριστιανοεμπορική μεταχείριση. Η δια χρηματικού αντιτίμου αίτηση μεσιτείας Της, αποτελεί βαρύτατη προσβολή Της, και είναι αντίστοιχα βαρύτατο αμάρτημα για τον φυσιολογικό χριστιανό. Αυτό όλοι το νιώθουν αλλά τους έχει εμποτισθεί δια φόβου (άνευ ελέους) το ακριβώς αντίθετο, πως όσο μεγαλύτερη η δόσις τόσο επικερδέστερη η μεσιτεία και υποκύπτουν αγογγύστως. Παράδεισος είναι αυτός και ποιός τον χάνει τώρα για κάτι παραπάνω...
- Παναγία μου Ζιδανιώτισσα, μυδραλιοχτυπημένη και υπό του αγίου Εδέσσης. Αλμωπίας κ,λπ. Ιωήλ, τροπαριοποιημένη, πως σε κατάντησαν! Δος αυτοίς, όμως, άφεσιν ου γαρ οίδασιν τι παραποιούσιν...
Αλλά,
«Εδώ ας σταθώ Κι ας δω κι εγώ την φύσι λίγο
θάλασσα του πρωιού κι ανέφελου ουρανού
λαμπρά μαβιά, και κίτρινη όχθη· όλα
ωραία και μεγάλα φωτισμένα...»|
κι ας θυμηθώ, έστω για ανάσα, του Κ.Π.Καβάφη την 75χρονη επέτειο θανάτου του, 29 Απριλίου γέννηση και τελευτή του την αυτή ημέρα.
Ψάχνοντας στον παγκόσμιο δικτυακό, πληροφοριακό τόπο του google.gr με λήξεις αναζήτησης «εικονοαγυρτεία» ή κάτι παραπλήσιο είδα χιλιάδες εγγραφές! Τόσο πολύ διαδεδομένο είναι το πράγμα ανά τους αιώνες αλλά στις μέρες μας έλαβε επιστημονική ειδίκευση. Βρήκα ένα κείμενο του γλυκύτατου ποιητού, παλαιάς αλλά γνήσιας κοπής και σχολής, Γ. Δροσίνη, που γειτνιάζει με όσα ζούμε στις μέρες μας, Αυτού προηγείται διαφωτιστική, κάπως επιστημονική εισαγωγή. Το παραθέτω ως έχει κι ο Θεός βοηθός.

«ΕΡΧΕΤ’ Η ΠΑΝΑΓΙΑ, ΜΠΑΡΜΠΑ!»

(Μια περιγραφή καλογηρικής αγυρτείας στις Γούβες της Βόρ. Εύβοιας μέσ’ απ’ τις «Αγροτικές Επιστολές» του Γ. Δροσίνη) Ο συμβολικός αντιδυτικισμός που κυριαρχεί (τον 19ο αι) στον Ελλαδικό χώρο δεν αποκλείει τη διαμόρφωση ευσεβιστικής και νομικής ηθικής στο χώρο της Ανατολής, παράλληλης με τη δυτική. Ο ευσεβισμός είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της Θεολογίας της (χαρακτηριστικές οι εγκύκλιοι της Ι. Συνόδου για την αργία της Κυριακής, τη βλαφημία, τα θεάματα, τα καφωδεία κ. α: Σ. Γιαννόπουλος, Συλλογή των Εγκυκλίων της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι 901, 406, 412, 427, 429). Βέβαια ο απλός λαός δεν είναι δυνατό να .κατανοήσει τις ζυμώσεις αυτές.
Βιώνει τη σχέση του με την Εκκλησία συγκινησιακά, μέσω των λειτουργικών πράξεων και των λατρευτικών τελετών. Ευλαβείται τα λείψανα των αγίων, τιμά τις εικόνες. γιορτάζει τις πανηγύρεις και τηρεί τις νηστείες (Ι. Σ. Πέτρου, Εκκλησία και Πολιτική, Θεσσαλονίκη (Κυριακίδης) 1992, 164). Η λαική θρησκευτικότητα, σε μεγάλο βαθμό, είναι ενσωματωμένη στην επίσημη λατρεία και καλλιεργείται με κάθε τρόπο, εκτός από τις πολύ ακραίες μορφές της. Η ευλάβεια όμως του λαού στις εικόνες και τα λείψανα των αγίων είναι τόσο μεγάλη, ώστε μοναχοί περιφέρονται με εικόνες ή λείψανα συγκεντρώνοντας χρήματα από τις «ευσεβείς» αυτές περιοδείες τους. Η κατάσταση φαίνεται φθάνει σε υπερβολικό βαθμό, γι’ αυτό η Ι. Σύνοδος αναγκάζεται να απαγορεύσει τις περιοδείες αυτές των μοναχών, αντιδρώντας στην αργυρολογία και εκμετάλλευση του θρησκευόμενου λαού.(Σ. Γιαννόπουλος, ό. π., 281-282, 558-567). Ταυτόχρονα όμως η κατάσταση αυτή δείχνει πόσο ευάλωτος είναι ο λαός και πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί η θρησκευτικότητά του. Μαζί όμως με την τιμή των αγίων και των λειψάνων ο λαός επιδίδεται σε μαντικές πράξεις, ενώ κυριαρχούν φοβερές δεισιδαιμονίες. Σαν παραδοσιακός τρόπος χρηματισμού, η καλογηρική αγυρτεία, απασχόλησε και τη σάτιρα όπως και την ευθυμογραφία (Κ. Θ. Δημαράς, Από τη σάτιρα στην ευθυμογραφία, στο Συλλογικό: Σάτιρα και Πολιτική στη Νεότερη Ελλάδα, Αθήνα (Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας) 1979, 313-316). Καλόγεροι τριγυρνούσαν από τόπο σε τόπο, κατεξοχήν στο ύπαιθρο, μεταφέροντας θαυματουργές εικόνες αγίων ή λείψανα και «σταυρούς εκ κεράτων ζώων» ή «πτερά εκ των πτερύγων των αγγέλων» και «τρίχας εκ των γενείων του Χριστού» (Γ. Μουγογιάννης, Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης, Βόλος 1976, 20-21. Κ. Πολυμέρου, Ο Ζωσιμάς ο Εσφιγμενίτης και η λαογραφία της Θεσσαλίας, περιοδ. «Θεσσαλκά Χρονικά», τομ. 11(1976), 183-222). Χαρακτηριστική η περιγραφή ανάλογου γεγονότος στις «Αγροτικές Επιστολές» του Γ. Δροσίνη που έχουν σαν χώρο αναφοράς τη Βόρεια Εύβοια, πιο συγκεκριμένα το χωριό Γούβες, όπου το εξοχικό σπίτι του ποιητή και πεζογράφου που κινήθηκε στα πλαίσια ενός ευπρεπούς, περιγραφικού λόγου, εμπλουτισμένου με ηθογραφικά και λαογραφικά στοιχεία (Κ. Στεργιόπουλος. Το αφηγηματικό έργο του Δροσίνη, «Νέα Δομή» τχ. ό (Νοέμβριος 1976) 70-72. Χρειάζεται μάλιστα (Μ. Mερακής, Ελληνική Λαογραφία, 2 (‘Ηθη και Έθιμα), Αθήνα (Οδυσσέας) 1986, 206) να αναθεωρηθεί η άποψη που επικρατούσε «ότι η ηθογραφία του τέλους του περασμένου αιώνα, ένας από τους εκπροσώπους της οποίας ήταν και ο Δροσίνης, έδωσε αποκλειστικά μια πλασματική, εξωπραγματική εικόνα του ελληνικού υπαίθρου της εποχής» (οι Αγροτικαί Επιστολαί» κυκλοφόρησαν το 1882. Το Κείμενο που ακολουθεί είναι από την γ’ έκδοση, σσ. 28-30):
«Δεκάς πυροβολισμών περί την δείλην της παρελθούσης Τρίτης, αφυπνίσασα την ηχώ των βουνών της κοιλάδος, έκαμε κι εμέ να σπεύσω έκπληκτος προς τον εξώστην του πύργου. Ηύξησε δ’ έτι μάλλον η έκπληξίς μου, όταν είδα ολόκληρον το χωρίον σπεύδον προς ωρισμένον σημείον, ως αν ανέμενεν αυτούς εις συμφωνηθέν σημείον. Κράξας παιδίον σπεύδον μετά των άλλων και ερωτήσας έλαβον την εξής απόκρισιν: Έρχετ’ η Παναγία, μπάρμπα! Και πράγματι πριν ή προφθάσω να σκεφθώ τι είδους έλευσις Παναγίας ήτο η δια πυροβολισμών ούτω μηνυθείσα, είδον μεγάλην συνοδείαν προβαίνουσαν μέσω του δάσους, τη βοηθεία δε των διοπτρών μου διέκρινα ήδη ζεύγος καλογήρων, εφίππων, ερυθρόν σχήμα ορθογώνιον κρατούμενον υπό τίνος. πλήθος δε χωρικών του τε ωραίου και ασχήμου φύλου ακολουθούν την λιτανείαν. Η συνοδεία ολονέν επλησίαζεν, ηκούοντο δ’ ευκρινώς ήδη τα Κύριε ελέησον των πιστών. Αφ’ ετέρου οι σπεύσαντες προς απάντησιν χωρικοί εγονυπέτουν και εσταυροκοπούντο και έκλινον μέχρι της γης την κεφαλήν. Το θέαμα ήτο αληθές γραφικώτατον. Μέσω των πρασίνων δένδρων και θάμνων οι χρυσίζοντες στολισμοί των γυναικών στίλβοντες υπό τας ακτίνας του κατερχομένου ηλίου ωμοίαζον προώρως ανατείλαντα άστρα και - ίνα εμμείνω εις την παραβολήν μου - οι κόκκινοι αυτών εμπροσθέλαι κολπούμενοι υπό ελαφρού ανέμου, ωμοίαζον της δύσεως ροδοσύννεφα. ‘Οταν η λιτανεία αφίκετο εις την πλατείαν του χωρίου κατήλθον κι εγώ εκεί. Το αίνιγμα ελύθη• η έλευσις της Παναγίας δεν ήτο άλλο ή η άφιξις ζεύγους καλογήρων, οίτινες ενοικιάζοντες δια πλειοδοτικής δημοπρασίας (αντί 5.000 δρ. εφέτος, νομίζω) μεγάλην εικόνα της Θεοτόκου αργυρότευκτον και ογκώδες αργυρούν κιβώτιον πλήρες αγίων λειψάνων, αναχωρούσιν από Μοναστηρίου της Σούρπης και περιάγοντες ταύτα ανά την Ήπειρον και Θεσσαλίαν και Εύβοια και Φθιώτιδα, εκμεταλλεύονται την ευπιστίαν των χωρικών, αναγιγνώσκοντες αυτοσχεδίους ευχάς περί εξοντώσεως της ακρίδος, της μηνιγγίτιδος και των τυφοειδών πυρετών και της από πάσης ασθενείας και κακού απαλλαγής των τε ανθρώπων, ζώων, δένδρων, αμπέλων και λαχάνων. Πληρούσι δ’ ούτως αφθόνως τας μεν κοιλίας ορνίθων, τα δε θυλάκια αργυρίου τάσου, ώστε και το ενοίκιον των ιερών κτημάτων να πληρώσωσι και δια τους ευσεβείς αυτών κόπους να αποζημιωθώσιν (...) Και εστήθη η εικών εν τη πλατεία, και είπον οι καλόγηροι το ευαγγέλιον του Λαζάρου (αγνοώ διατί), και χρήμα ουκ ολίγον κατετέθη εν ταις παλάμαις αυτών (...) Μετά το τέλος της λειτουργίας ετελέσθη αγιασμός εν τη πλατεία του χωρίου, δια του οποίου ηγίασαν τους αγρούς και τας αμπέλους αυτών οι αγρόται. Μετά δε τον αγιασμόν περιάγοντες ανά τους οίκους πάντων την ιεράν εικόνα και τα λείψαναν, εφορολόγησαν τετάρτην ήδη φοράν τους ταλαιπώρους χωρικούς την μεγίστην φορολογίαν, την του σίτου. Εις κατάστιχον εγγράφουσι τι έκαστος θα δώσει... εις την Παναγίαν, όταν μετρήση το αλώνιόν του. Και ο μεν δίδει εν κιλόν, ο δε ήμισυ, και όλη η εγγραφή ανέρχεται εις κιλά 12, δραχμάς 100 περίπου... δια την Παναγίαν».

Μάλλον θα πρέπει το κείμενο να κοινοποιηθεί στον αξιότιμο Υπουργό Εθνικής Αμύνης προς γνώση και για τις νόμιμες συνέπειες, επί τω τέλει επιβράβευσης και δι’ άλλου αστέρος του «ενδοξοτάτου» αντιστρατήγου του Α’ΣΣ για την ευρεσιτεχνία, και στον Αρχιεπίσκοπο Αθηναίων και όλης της Ελλάδος, προς απλή του γνώση, διότι μάλλον γνωρίζει περί αυτών, για να δοκιμαστεί ο δημόσιος λόγος του στην πράξη, όσον αφορά χρήματα, τυχερά, τελετές, θαυματουργές εικόνες που πρέπει ν’ απαγορευτεί και δια ποιμαντικής ράβδου η προσκύνησή τους, επί χρήμασι.
- Εδώ σ’ έχω κυρ’ άγιε Αρχιεπίσκοπε!
Εγραφον όσα κι αντέγραφαν επίσης, εν Kοζάνη, σωτηρίου έτους 2008, Κυριακή του Θωμά και μνήμη των: αγίας μάρτυρος Πελαγίας εκ Ταρσού, οσίου πατρός Ιλαρίου του θαυματουργού, οσίου πατρός Νικηφόρου ηγουμένου μονής Μηδικού, οσ. Νικηφόρου ησυχάσαντος εν τοις ερημικωτέροις χωρίοις του Αθω όστις συνέγραψεν την σοφήν μέθοδον περί νοεράς προσευχής, κείμενης εν σελ. 869 της Φιλοκαλίας· οσίου πατρός Αθανασίου επισκόπου Κορίνθου, αγίων πατέρων Αφροδισίου («Τις ούτος ο τράχηλος εκτείνων ξίφει;/Αφροδίσιος, Αφροδίσιος λέγει»), Λεοντίου, Αντωνίου, Μέλους, Ουαλλεριανού, και Μακροβίου και του πλήθους των συν αυτοίς εν Σκυθοπόλει μαρτυρησάντων, ανάμνηση ανακομιδής λειψάνων αγίου Λαζάρου και της μυροφόρου Μαρίας Μαγδαληνής γενομένης επί Λέοντος του φιλοσόφου και φιλοχρήστου εν έτει 890.

- Αληθώς ο Κύριος!